Zandra Rhodes: Η σχεδιάστρια που έκανε το girly ροζ punk

Με τα φούξια μαλλιά της, το έντονο μακιγιάζ, τα τεράστια κοσμήματα και τα θεατρικά ντυσίματα που παντρεύουν πολλά διαφορετικά prints, η Zandra Rhodes μοιάζει ακόμη και σήμερα σαν να έχει ξεπηδήσει από μια δική της, πολύχρωμη πραγματικότητα. Κι όμως, πίσω από την εκκεντρική εικόνα κρύβεται μια από τις χαρακτηριστικές Βρετανίδες σχεδιάστριες του 20ού αιώνα – μια γυναίκα που κατάφερε να φέρει κοντά δύο αισθητικές που έμοιαζαν εκ διαμέτρου αντίθετες: το ρομαντικό, θηλυκό, «girly» glamour και την ωμή ενέργεια του punk.

Zandra Rhodes ή αλλιώς «Πριγκίπισσα της Punk»

Πολύ πριν γίνει γνωστή ως «Princess of Punk», η Zandra Lindsey Rhodes γεννήθηκε το 1940 στο Kent και μεγάλωσε με τη μόδα πολύ κοντά της: η μητέρα της εργαζόταν ως fitter σε γαλλικό οίκο μόδας και αργότερα δίδαξε στο Medway College of Design, όπου και η ίδια η Rhodes φοίτησε. Στη συνέχεια σπούδασε πάνω στον σχεδιασμό υφασμάτων στο Royal College of Art και ως designer υφασμάτων, διδάχθηκε να αξιοποιεί το print ως αφετηρία της και όχι ως μια διακοσμητική λεπτομέρεια που προστέθηκε αργότερα σε ένα ήδη σχεδιασμένο ρούχο. 

Η πρώτη της συλλογή, The Knitted Circle, παρουσιάστηκε το 1969. Η έμπνευση ήρθε από τις αναμνήσεις της από το πλέξιμο, τη μητέρα της και τα υφαντά που είχε δει στις συλλογές του Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου στο Λονδίνο. Το χαρακτηριστικό μοτίβο της συλλογής μιμούνταν την αίσθηση της πλέξης και της αλυσίδας, μεταφέροντας μια χειροποίητη τεχνική στην επιφάνεια του υφάσματος. Στη συνέχεια, με μια συστατική επιστολή προς τη θρυλική Diana Vreeland, τότε editor-in-chief της αμερικανικής Vogue, η Rhodes ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη. Η αρχισυντάκτρια ενθουσιάστηκε με τα σχέδιά της και τα παρουσίασε στη Vogue, με τη σταρ του σινεμά Natalie Wood να τα φορά. Λίγο αργότερα, ολόκληρη η συλλογή αγοράστηκε από το πολυτελές πολυκατάστημα της Νέας Υόρκης Henri Bendel.

Εντωμεταξύ η Rhodes είχε πλέον βρει το δικό της μοναδικό στυλ: έντονα prints, απρόσμενες αναλογίες, ελαφριά chiffon και θεατρικές φόρμες ώσπου ήρθε το punk: Το 1977 άφησε στην άκρη για λίγο τα αιθέρια, ρομαντικά φορέματα και στράφηκε στη λονδρέζικη street culture, στο punk και σε ένα αποτέλεσμα που χαρακτήρισε Conceptual Chic. Η ίδια δεν προσπάθησε να αντιγράψει τους punks της King's Road - πήρε τα οπτικά τους σύμβολα όπως σκισίματα, παραμάνες, αλυσίδες, μεταλλικά στοιχεία– και τα μετέφερε σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον, αυτό του πολυτελούς, χειροποίητου designer garment. Κάπως έτσι προέκυψε μια εκλεπτυσμένη, couture εκδοχή της punk αισθητικής. Το Metropolitan Museum of Art μάλιστα έχει κάνει αναφορές στην Rhodes και στο πώς ενσωμάτωσε punk aesthetics στη υψηλή μόδα.

Το ροζ για την Zandra Rhodes δεν ήταν απλώς ένα χρώμα

Πολύ πριν υιοθετήσει το ροζ στα μαλλιά της, το χρώμα είχε ήδη θέση στη δουλειά της. Η Rhodes χρησιμοποιούσε το shocking pink μαζί με μαύρο και κόκκινο στην punk περίοδό της, δημιουργώντας έναν συνδυασμό που δήλωνε μεν girly, αλλά καθόλου αθώο. Άλλωστε το punk γι' αυτήν δεν σήμαινε απαραίτητα dark, βρώμικο και επιθετικό. Στα χέρια της μπορούσε να είναι ροζ ή φούξια, λαμπερό, θεατρικό και απόλυτα θηλυκό. Ακόμα και το Museum at FIT έχει συμπεριλάβει ένα σύνολο της Rhodes από το 1978 στην έκθεση Pink: The History of a Punk, Pretty, Powerful Color, ακριβώς επειδή η δουλειά της δείχνει πως το ροζ μπορούσε να συνδεθεί με πολύ διαφορετικές και ακόμη και αντιφατικές πολιτισμικές σημασίες. 

Μετά από ταξίδι στην Κίνα το 1980, αποφάσισε ότι για τα μαλλιά της θα επέλεγε το ροζ κι από τότε το χαρακτηριστικό φούξια bob της ταυτίστηκε με την εικόνα της. Και δεν σταματούσε μόνο στα μαλλιά, ροζ υπήρχε σε όλα της τα ρούχα, στα αξεσουάρ αλλά και στους χώρους που ζούσε και εργαζόταν και στο σπίτι της. Το περίφημο κτίριο του Fashion and Textile Museum στο Bermondsey, που ίδρυσε το 2003, σχεδιάστηκε από τον Μεξικανό αρχιτέκτονα Ricardo Legorreta και ξεχωρίζει για την έντονη πορτοκαλί και ροζ πρόσοψή του.

Ντύνοντας πριγκίπισσες και rock stars

Ίσως το πιο απολαυστικό παράδοξο της καριέρας της είναι ότι η σχεδιάστρια που συνδέθηκε με το punk κατέληξε να ντύνει μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας. Η Πριγκίπισσα Άννα  φόρεσε δημιουργία της Rhodes σε φωτογράφιση του Norman Parkinson το 1973, ενώ η Πριγκίπισσα Νταιάνα ήταν μια από τις πιο κομψές πελάτισσές της και φόρεσε κατά διαστήματα αρκετές δημιουργίες της σε επίσημες περιστάσεις, ανάμεσά τους το iconic ροζ σιφόν φόρεμα με κρύσταλλα και πέρλες που φόρεσε στην Ιαπωνία το 1986 καθώς και το λιλά κοκτέιλ φόρεμα που φόρεσε στο Ντουμπάι το 1989.

Και αν η σχέση της με τα βασιλικά μέλη μοιάζει απρόσμενη, το πελατολόγιό της είναι ακόμη πιο χαρακτηριστικό. Η Rhodes έντυσε τον Freddie Mercury των Queen, σχεδίασε επίσης για τη Diana Ross, τον rockstar Marc Bolan, το it-girl των 70ς και σύζυγο του Μικ Τζάγκερ, Μπιάνκα, τη Cher και άλλους πολλούς.

Όταν η Zandra Rhodes σχεδίασε ακόμη και… ροζ Renault

Από τις πιο απολαυστικές και σχετικά άγνωστες ιστορίες της καριέρας της είναι η συνεργασία της με τη Renault. Το 1985 η Rhodes συμμετείχε στον σχεδιασμό μιας limited edition σειράς 50 Renault 5 TSE, με χαρακτηριστικό ροζ και ασημί εσωτερικό και εξωτερικές λεπτομέρειες που έφεραν τη δική της αισθητική. Σύμφωνα με κάποιες καταγραφές πάντως, αναφέρεται ότι τελικά κατασκευάστηκαν μόλις δύο ροζ αυτοκίνητα. 

Η Zandra Rhodes σήμερα

H θρυλική αυτή περσόνα σήμερα ζει πάνω από το Fashion and Textile Museum στο Bermondsey του Λονδίνου - το κτίριο αγοράστηκε από την ίδια το 1995 και μετατράπηκε σε μουσείο σε συνεργασία με τον Ricardo Legorreta. Το 2020 δημιούργησε το Zandra Rhodes Foundation, με στόχο να διατηρήσει και να μελετήσει το έργο και τις τεχνικές της και να τις κάνει προσβάσιμες στις επόμενες γενιές σχεδιαστών και ερευνητών. Το αρχείο περιλαμβάνει περίπου 6.000 garments, textiles, σχέδια, αξεσουάρ, fashion films, μεταξοτυπίες, προσωπικά αντικείμενα και άλλα τεκμήρια της δουλειάς της. Επίσης στα 85 της εξακολουθεί να εργάζεται από το studio της στο Λονδίνο σχεδιάζοντας ρούχα και μαγιό - κάτι που δείχνει την αστείρευτη ενέργεια της γυναίκας αυτής, που πέρασε περισσότερες από πέντε δεκαετίες αρνούμενη να γίνει «διακριτική» και αντιμετωπίζοντας το χρώμα όχι ως τάση, αλλά ως τρόπο ζωής.