Μισέλ Λαμί: H πιο μυστηριώδης γυναίκα της μόδας

Μαύρα δάχτυλα, χρυσά δόντια, φαρδιά μαύρη γραμμή γύρω από τα καταγάλανα μάτια της, ογκώδη κοσμήματα, dark ρούχα και μια παρουσία που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από κάποιο σκοτεινό παραμύθι. Η Mισέλ Λαμί δύσκολα περνά απαρατήρητη αλλά αν την έχεις ακουστά μόνο ως τη γυναίκα με την μυστηριώδη μαύρη γραμμή στο κούτελο, που στέκεται στο πλευρό του σχεδιαστή Ρικ Όουενς στις επιδείξεις του, έχεις δει μόνο ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας της.

Είναι από εκείνες τις προσωπικότητες που μοιάζουν να έχουν ζήσει περισσότερες από μία ζωές. Υπήρξε δικηγόρος ποινικής υπεράσπισης, χορεύτρια σε καμπαρέ, εστιάτορας, designer ρούχων, παραγωγός ταινιών, performer, σχεδιάστρια επίπλων και επιχειρηματίας, με τη δική της θέση ανάμεσα στις εμβληματικές προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την αισθητική της σύγχρονης avant-garde μόδας, ενώ σήμερα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δημιουργικές δυνάμεις πίσω από το σύμπαν του συζύγου της, Ρικ Όουενς. Και το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια δεν δείχνει να ενδιαφέρθηκε ποτέ ιδιαίτερα για το να χωρέσει σε μία από αυτές τις ταυτότητες.

Μισέλ Λαμί: Από τη Γαλλία του ’60 στην underground σκηνή του Λος Άντζελες

Γεννήθηκε στην περιοχή του Ζυρά, στην ανατολική Γαλλία, από οικογένεια αλγερινής καταγωγής. Η ακριβής ημερομηνία γέννησής της δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια, αν και το 1944 αναφέρεται συχνά ως έτος γέννησης. Ο παππούς της, μάλιστα, είχε εργαστεί ως κατασκευαστής αξεσουάρ για τον διάσημο Γάλλο couturier Paul Poiret - μια μικρή οικογενειακή σύνδεση με τη μόδα που αποκτά ενδιαφέρον αν αναλογιστεί κανείς πού θα κατέληγε η εγγονή του.

Σπούδασε Νομική και, στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, εργάστηκε ως δικηγόρος ποινικής υπεράσπισης. Παράλληλα, βρέθηκε κοντά στο κλίμα των κινητοποιήσεων του Μάη του ’68 και ασχολήθηκε με τη φιλοσοφία και ιδιαίτερα με τη σκέψη του Zιλ Ντελέζ. Κάποια στιγμή, όμως, αποφάσισε να αφήσει πίσω της τη δικηγορία και να στραφεί σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, που περιλάμβανε τα καμπαρέ και τα σόου. Το 1979 μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες και βρέθηκε στην underground καλλιτεχνική σκηνή του Λος Άντζελες, μαζί με τον πρώην σύζυγό της, τον πειραματικό κινηματογραφιστή Richard Newton. Εκεί άνοιξε αρχικά το Café des Artistes και αργότερα, το 1996 Les Deux Cafés, έναν cult χώρο που λειτουργούσε περισσότερο ως καλλιτεχνικό σαλόνι και σημείο συνάντησης δημιουργών παρά ως ένα συνηθισμένο εστιατόριο. 

Μισέλ Λαμί και Ρικ Όουενς

Η γνωριμία της με τον Ρικ Όουενς στις αρχές των ’90s θα άλλαζε και τη δική του ζωή και τη δική της. Γνωρίστηκαν μέσω του φωτογράφου Rick Castro και αρχικά ο σχεδιαστής άρχισε να εργάζεται για εκείνη, βοηθώντας στην κατασκευή πατρόν για τη δική της σειρά ρούχων, Lamy. Η ίδια αναγνώρισε πολύ γρήγορα το ταλέντο του και η σχέση τους εξελίχθηκε από επαγγελματική σε προσωπική και δημιουργική ταυτόχρονα. Οι δυο τους έγιναν σύντροφοι και, το 2006, παντρεύτηκαν ενώ ίδρυσαν και την Owenscorp, την εταιρεία πίσω από το ευρύτερο δημιουργικό σύμπαν του Ρικ Όουενς. 

Δεν πρόκειται απλώς λοιπόν για την μούσα του, όπως πολλοί την αποκαλούν. Στην πραγματικότητα, έχει παίξει ενεργό ρόλο στην επιχειρηματική και καλλιτεχνική πορεία του brand, ενώ ασχολείται με τα ειδικά projects, τα κοσμήματα και τα έπιπλα του οίκου. Η ίδια, μάλιστα, έχει δηλώσει ότι δεν της αρέσει ιδιαίτερα να την αποκαλούν «μούσα», ίσως γιατί η λέξη υπονοεί ότι κάποιος άλλος δημιουργεί και εκείνη απλώς εμπνέει. 

Οι δημιουργίες της κινούνται ανάμεσα στη μόδα, το κόσμημα, τα έπιπλα και το performance, με μια χαρακτηριστική προτίμηση στις ακατέργαστες υφές, τα βαριά μέταλλα, το ξύλο, το μαύρο χρώμα και τις γλυπτικές, σχεδόν πρωτόγονες φόρμες. Στα κοσμήματα που έχει συνδημιουργήσει με τη σχεδιάστρια Loree Rodkin, συναντά κανείς ογκώδη δαχτυλίδια, χειροπέδες και κολιέ από μέταλλα και οργανικά υλικά, συχνά με μια άγρια, «ατελή» όψη, σαν αντικείμενα που έχουν ανασκαφεί αντί να κατασκευαστούν. Το ίδιο πνεύμα περνά και στα έπιπλα της συλλογής Rick Owens Furniture, όπου έχει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη, την παραγωγή και την παρουσίαση των έργων, δουλεύοντας στενά με τους τεχνίτες. Μάρμαρο, αλάβαστρο, μπρούντζος, ξύλο, δέρμα, οστά και κρύσταλλος μετατρέπονται σε βαριά, γλυπτικά αντικείμενα που μοιάζουν περισσότερο με έργα τέχνης παρά με συμβατικά κομμάτια επίπλωσης.

To εκκεντρικό look της Μισέλ Λαμί

Αν υπάρχει ένα στοιχείο που έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο της εικόνας της, είναι τα μαύρα δάχτυλά της. Η Λαμί έχει μιλήσει για την επιρροή που άσκησαν πάνω της οι Βερβερίνες (αυτόχθονας πληθυσμός της Βόρειας Αφρικής που αποτελούν τον βασικό πυλώνα διατήρησης της παράδοσης, της γλώσσας και της κοινωνικής συνοχής στις ορεινές και αγροτικές περιοχές του Μαρόκου, της Αλγερίας και της ευρύτερης περιοχής του Άτλαντα) με τα παραδοσιακά τους τατουάζ, τα οποία γνώρισε ήδη από νεαρή ηλικία σε ταξίδι της στην Τυνησία.

Τα χαρακτηριστικά στα χέρια της δεν είναι, επομένως, απλώς ένα fashion statement στοιχείο. Τα πρώτα τατουάζ στα δάχτυλά της έγιναν στο Λος Άντζελες, ενώ για να διατηρεί το βαθύ μαύρο χρώμα στις άκρες των δαχτύλων της έχει χρησιμοποιήσει ακόμη και βαφή μαλλιών. Το αποτέλεσμα έγινε σταδιακά ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία της εμφάνισής της. Μετά υπάρχουν τα δόντια. Χρυσά και διακοσμημένα με διαμάντια, που φαίνονται όταν χαμογελάει, προσθέτουν ακόμη μία παράξενη διάσταση στην εμφάνισή της. Κι έπειτα, εξάπτει ακόμα περισσότερο την περιέργεια με την μαύρη γραμμή στο κούτελο που είναι ίσως το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο της εικόνας της. Τη σχεδιάζει κάθε πρωί εδώ και τουλάχιστον τέσσερις δεκαετίες, με μαύρο μολύβι, και έχει πει πως πλέον δεν μπορεί να φανταστεί τον εαυτό της χωρίς αυτήν, ενώ την έχει περιγράψει ως κάτι που «εξισορροπεί» τον εγκέφαλό της και την κρατά γειωμένη. 

Γύρω της έχει δημιουργηθεί με τα χρόνια ένας ολόκληρος αστικός μύθος. Έχει κυκλοφορήσει ότι είναι μάγισσα, αποκρυφίστρια, βρικόλακας, ότι είναι 1.600 ετών, ότι μεγάλωσε από λύκους στις Αρδέννες, ότι γεννήθηκε σε στρατόπεδο της γαλλικής Αντίστασης και ότι υπήρξε μέχρι και έμπορος όπλων. Το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη διάθεση να διαψεύσει τις φήμες με τον συμβατικό τρόπο, αντίθετα, συχνά αφήνει χώρο στο μυστήριο. Αν κάποιος την έχει δει μόνο ακίνητη στη πρώτη σειρά μιας επίδειξης μόδας, ίσως δεν γνωρίζει ότι η Λαμί έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την πυγμαχία κι έχει μιλήσει για το boxing ως μέρος της ζωής και της σωματικής της πρακτικής, προσθέτοντας ακόμη μία απρόσμενη διάσταση σε ένα ήδη παράξενα πλούσιο βιογραφικό. 

Η δημιουργική φυλή της Λαμί

Η Λαμί κινείται εδώ και δεκαετίες ανάμεσα στη μόδα, την τέχνη, τη μουσική και τις καλές τέχνες γενικώς, δημιουργώντας ένα άτυπο δίκτυο δημιουργών που μοιάζει περισσότερο με καλλιτεχνική «φυλή» παρά με έναν κύκλο διάσημων φίλων. Στο σύμπαν της έχουν βρεθεί από την FKA twigs μέχρι τον A$AP Rocky, τον Kanye West, τον Mos Def, τον James Lavelle των UNKLE και τη Mαρίνα Αμπράμοβιτς, με την οποία μοιράζεται το ενδιαφέρον για την performance και την τέχνη ως ζωντανή, σωματική εμπειρία. Ο A$AP Rocky, μάλιστα, έχει μιλήσει δημόσια για τη σημαντική επιρροή που είχε πάνω του, περιγράφοντάς την ως μια γυναίκα που τον καθοδήγησε στον κόσμο της τέχνης και του έδειξε νέους καλλιτέχνες και αισθητικές.

Ανάμεσα στις πιο ενδιαφέρουσες συνεργασίες της βρίσκεται και εκείνη με την κόρη της, Scarlett Rouge καθώς οι δυο τους δεν περιορίστηκαν στη σχέση μητέρας και κόρης: δημιούργησαν μαζί, μεταξύ άλλων, το μουσικό project LAVASCAR με τον Ιταλό καλλιτέχνη Nico Vascellari. Παράλληλα την έχουμε δει να διασκεδάζει με πλήθος διασημοτήτων, ποζάροντας με την Κιμ Καρντάσιαν, τη Ριάνα, τον Τράβις Σκοτ, την Μαντόνα, την Cardi B και άλλους.

Σήμερα, διανύοντας την ένατη δεκαετία της ζωής της, κι έχοντας πλέον περάσει στη σφαίρα των δημιουργών που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα στο τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την καλλιτεχνική ταυτότητα, η Μισέλ Λαμί συνεχίζει να δημιουργεί, να πειραματίζεται και να περιβάλλεται από ανθρώπους που δημιουργούν.