Τελικά ποια είναι τα κατάλληλα ρούχα για τον καύσωνα - Είναι το λευκό χρώμα η λύση;

Όλο και περισσότερες χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες τα τελευταία χρόνια με ακραίους καύσωνες. Τα ρούχα που επιλέγουμε να φορέσουμε στην καθημερινότητά μας αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για το πόσο δροσεροί θα παραμείνουμε τις μέρες που η θερμοκρασία φτάνει και ξεπερνά τους 40 βαθμούς Κελσίου. 

Ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι, φορώντας τα κατάλληλα ρούχα, είναι δυνατό να αυξήσουμε τη θερμοκρασία του κλιματιστικού κατά 2°C, κάτι που μακροπρόθεσμα εξοικονομεί σημαντική ενέργεια, μειώνει το κόστος και περιορίζει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Χρώμα ρούχων και σχεδιασμός

Όσον αφορά το χρώμα, οι περισσότεροι επιλέγουν λευκά ρούχα το καλοκαίρι, επειδή το λευκό αντανακλά τις ακτίνες του ήλιου, αντί να απορροφά το φως όπως συμβαίνει με το μαύρο. Ωστόσο, η εξήγηση δεν είναι τόσο απλή. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης το πάχος και η εφαρμογή του ρούχου, καθώς η θερμότητα δεν προέρχεται μόνο από τον ήλιο αλλά και από το ίδιο μας το σώμα. Όταν η θερμότητα του σώματος φτάνει σε ένα λευκό ρούχο, ανακλάται ξανά προς το σώμα.

Το 1980, μια μελέτη που εξέτασε γιατί οι Βεδουίνοι – ένας αυτόχθονος, ημινομαδικός λαός που ζει στις ερημικές περιοχές της Αραβικής Χερσονήσου, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής – φορούν μαύρους μανδύες στην έρημο, διαπίστωσε ότι η έκθεσή τους στη θερμότητα ήταν ίδια είτε φορούσαν μαύρους είτε λευκούς μανδύες. Τα μαύρα υφάσματα εκπέμπουν τη θερμότητα πιο αποτελεσματικά, δηλαδή απορροφούν τη θερμότητα που εκπέμπει το σώμα και έτσι συμβάλλουν στην ψύξη του. Το μυστικό των Βεδουίνων είναι ότι φορούν φαρδιά μαύρα ρούχα, ιδιαίτερα όταν φυσάει. Ο αέρας που παγιδεύεται ανάμεσα στο ύφασμα και το δέρμα θερμαίνεται και ανεβαίνει προς τα πάνω σαν μέσα από καμινάδα, δημιουργώντας ένα φυσικό ρεύμα αέρα που προσφέρει δροσιά.

«Η ποσότητα θερμότητας που απορροφά ένας Βεδουίνος εκτεθειμένος στην καυτή έρημο είναι η ίδια είτε φορά μαύρο είτε λευκό μανδύα», αναφέρει η μελέτη. «Η επιπλέον θερμότητα που απορροφά ο μαύρος μανδύας χάνεται πριν φτάσει στο δέρμα».

Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή του ρούχου είναι τελικά σημαντικότερη από το χρώμα. Αν όμως πρόκειται να φορέσετε στενά ρούχα, τότε το λευκό παραμένει καλύτερη επιλογή. Υφάσματα με ανάγλυφη υφή, όπως το seersucker ή το piqué – που χρησιμοποιείται συχνά στα αθλητικά πόλο – κρατούν το ύφασμα λίγο πιο μακριά από το δέρμα, αντί να εφαρμόζει σφιχτά. «Όσον αφορά τα ρούχα, είναι προτιμότερο να επιλέγουμε υλικά που επιτρέπουν στους υδρατμούς να περνούν μέσα από αυτά, ώστε να μην εμποδίζεται η εξάτμιση του ιδρώτα», λέει ο Ρετ Άλεν.

Το υλικό κάνει τη διαφορά

«Η επιλογή του υφάσματος είναι καθοριστική», εξηγεί η στιλίστρια και συγγραφέας μόδας Χέδερ Νιούμπεργκερ. «Αν φοράτε μια φαρδιά τζιν ολόσωμη φόρμα, θα ζεσταθείτε πολύ περισσότερο από κάποιον που φορά ένα πιο εφαρμοστό ρούχο από γάζα ή σιφόν».

Όσον αφορά την εφαρμογή, τα ελαφριά υφαντά υφάσματα, όπως το βαμβάκι και το μετάξι, συνήθως πέφτουν πιο χαλαρά στο σώμα σε σχέση με τα πλεκτά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν υπάρχει υγρασία. Στην ξηρή ζέστη αρκεί συχνά η απομάκρυνση του ιδρώτα από το σώμα, καθώς εξατμίζεται εύκολα. Όταν όμως η ατμόσφαιρα είναι ζεστή και υγρή, ο αέρας είναι ήδη κορεσμένος με υδρατμούς και ο ιδρώτας που απορροφούν τα ρούχα δεν μπορεί να εξατμιστεί αποτελεσματικά. «Είναι καλύτερο να επιλέγουμε υλικά που επιτρέπουν τη διέλευση των υδρατμών, ώστε να μην εμποδίζεται η εξάτμιση του ιδρώτα», εξηγεί ο Ρετ Άλεν, αναπληρωτής καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Southeastern Louisiana. «Ορισμένα νεότερα αθλητικά υφάσματα το πετυχαίνουν αυτό. Το βαμβάκι δεν τα καταφέρνει εξίσου καλά».

Όλα τα υφάσματα παγιδεύουν σε κάποιο βαθμό την υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπει το σώμα, κάτι που μας κρατά ζεστούς τον χειμώνα, αλλά δεν είναι επιθυμητό τις πολύ ζεστές ημέρες. Γι' αυτό είναι σημαντικό τα ρούχα να «αναπνέουν». Το ακατέργαστο βαμβάκι, το λινό, το νάιλον και ο πολυεστέρας θεωρούνται διαπνέοντα υφάσματα σε διαφορετικό βαθμό, καθώς επιτρέπουν στον ιδρώτα και στη θερμότητα να διαφεύγουν μέσα από τις ίνες. Δεν πρέπει όμως να συγχέονται με τα υφάσματα που απομακρύνουν ενεργά την υγρασία από το σώμα (moisture-wicking).

Το βαμβάκι και ο πολυεστέρας απορροφούν και αντανακλούν σχεδόν το 99% της υπέρυθρης ακτινοβολίας που προσπίπτει πάνω τους, γι' αυτό εμφανίζονται λευκά στις υπέρυθρες εικόνες. Ταυτόχρονα, όμως, επιτρέπουν να περάσει το 30%-40% του ορατού φωτός. Σύμφωνα με ερευνητές του MIT, αυτός ο συνδυασμός μπορεί να προκαλέσει ταχύτερη αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, επειδή το ορατό φως μετατρέπεται σε θερμότητα, η οποία δεν μπορεί στη συνέχεια να διαφύγει εύκολα ως υπέρυθρη ακτινοβολία.

Βέβαια, σημαντικό ρόλο παίζει και η εφίδρωση. Το βαμβάκι απορροφά την υγρασία αλλά στεγνώνει αργά. Αν ιδρώνετε πολύ, τα ρούχα παραμένουν βρεγμένα και γίνονται λιγότερο άνετα. Το λινό είναι ιδιαίτερα δημοφιλές χάρη στη μεγάλη διαπνοή που προσφέρουν οι χοντρές ίνες του, όμως και αυτό αργεί να στεγνώσει. Το μαλλί μερινό αποτελεί αγαπημένη επιλογή όσων ασχολούνται με υπαίθριες δραστηριότητες, επειδή αναπνέει, απομακρύνει την υγρασία και δεν συγκρατεί εύκολα τις οσμές.

Το νάιλον και ο πολυεστέρας χρησιμοποιούνται ευρέως στα αθλητικά ρούχα, επειδή απομακρύνουν γρήγορα τον ιδρώτα και στεγνώνουν εύκολα, αν και συγκρατούν τις οσμές. Έρευνες έχουν δείξει ότι το νάιλον απορροφά περισσότερη υγρασία και απομακρύνει καλύτερα τον ιδρώτα από τον πολυεστέρα, όμως στεγνώνει πιο αργά. Παρ' όλα αυτά, οι συνθετικές ίνες μπορεί να γίνουν δυσάρεστες όταν βραχούν. Μία μελέτη μάλιστα πρότεινε τη χρήση ρούχων από ίνες μπαμπού, καθώς το υλικό αυτό είναι κακός αγωγός της θερμότητας και παραμένει άνετο.

Αν ο στόχος είναι η μέγιστη δυνατή δροσιά, τότε – εφόσον το επιτρέπουν οι συνθήκες – το καλύτερο είναι να φορά κανείς όσο το δυνατόν λιγότερα ρούχα, επισημαίνει ο Τζορτζ Χέιβενιθ, καθηγητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας και Εργονομίας στο Πανεπιστήμιο του Λάφμπορο στη Βρετανία. Τα ρούχα προστατεύουν βέβαια το δέρμα από τα εγκαύματα, όμως όσο λιγότερα φοράμε τόσο πιο εύκολα εξατμίζεται η θερμότητα από το σώμα προς τον αέρα. Φυσικά, η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία παραμένει απαραίτητη.

Η νέα επιστήμη των «δροσερών» υφασμάτων

Αθλητικές εταιρείες όπως η Nike και η Adidas επενδύουν εκατομμύρια στην ανάπτυξη «έξυπνων» υφασμάτων, ενώ και οι επιστήμονες αναζητούν συνεχώς νέα υλικά που διατηρούν το σώμα πιο δροσερό.

Ερευνητές του MIT διαπίστωσαν ότι το ιδανικό ύφασμα πρέπει να είναι αδιαφανές στο ορατό φως – ώστε να αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία – αλλά διαφανές στην υπέρυθρη ακτινοβολία, επιτρέποντας στη θερμότητα του σώματος να διαφεύγει αντί να παγιδεύεται ανάμεσα στο ύφασμα και το δέρμα. Διαπίστωσαν επίσης ότι όταν οι ίνες νάιλον και πολυεστέρα γίνουν εξαιρετικά λεπτές – περίπου ένα μικρόμετρο σε διάμετρο – και υφανθούν σε νήματα πάχους περίπου 30 μικρομέτρων, βοηθούν τον χρήστη να διατηρεί πιο άνετη θερμοκρασία.

Επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ ανέπτυξαν επίσης συνθετικές ίνες με ειδικές επιστρώσεις που αλλάζουν δομή ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες, απελευθερώνοντας περισσότερη θερμότητα όσο αυξάνεται η θερμοκρασία. Το προσαρμοζόμενο νήμα διαστέλλεται και συστέλλεται, μεταβάλλοντας την απόσταση ανάμεσα στις ίνες. Όταν οι αποστάσεις μεγαλώνουν, το ύφασμα «αναπνέει» καλύτερα και η θερμότητα αποβάλλεται πιο εύκολα.

Άλλη ερευνητική ομάδα δοκίμασε ρούχα με ειδικές λωρίδες που ισιώνουν και λυγίζουν, μειώνοντας τη θερμοκρασία του σώματος κατά περισσότερο από 2°C. Σε υψηλές θερμοκρασίες, οι λωρίδες λυγίζουν προς τον αέρα, διευκολύνοντας την αποβολή της θερμότητας. Άλλοι επιστήμονες μελετούν υλικά αλλαγής φάσης (phase-change materials), τα οποία περιέχουν μικροσκοπικές κάψουλες ή ίνες που λιώνουν καθώς θερμαίνονται, απορροφώντας την πλεονάζουσα θερμότητα.

Βραχείτε

Ίσως, τελικά, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να δροσιστεί κανείς μέσω των ρούχων είναι να φορά βρεγμένα ρούχα, επισημαίνει ο Άλεν. Το νερό χρειάζεται θερμική ενέργεια για να εξατμιστεί και, καθώς μετατρέπεται από υγρό σε αέριο, χρησιμοποιεί τη θερμότητα του σώματος, δροσίζοντας το δέρμα και μειώνοντας τη θερμοκρασία του.

Έτσι, αποδεικνύεται ότι η επιλογή του κατάλληλου ντυσίματος για τον καύσωνα είναι πιο περίπλοκη από το να φορέσουμε απλώς ένα λευκό T-shirt. Το σωστό ύφασμα, η άνετη εφαρμογή και, όταν είναι δυνατόν, λίγη υγρασία στα ρούχα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας του σώματος όταν ο υδράργυρος ανεβαίνει – και παράλληλα να μειώσουν την ανάγκη για κλιματισμό.

Πηγή: BBC