Donyale Luna: Η μαύρη supermodel, μούσα των Άβεντον, Γουόρχολ, Νταλί και Φελίνι

Πριν η λέξη supermodel αποκτήσει τη σημασία που έχει σήμερα, πριν οι Ναόμι Κάμπελ, Ιμάν και Μπέβερλι Τζόνσον γίνουν σύμβολα μιας νέας εποχής για τα μαύρα μοντέλα στη διεθνή μόδα, υπήρξε η Donyale Luna. Ψηλή και αλλόκοτα όμορφη, εμφανίστηκε στη μόδα των ’60s και σε μια βιομηχανία που εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει το λευκό πρότυπο ομορφιάς ως κανόνα, εκείνη αποτέλεσε ένα πρόσωπο που οι σημαντικότεροι φωτογράφοι, καλλιτέχνες και κινηματογραφιστές της εποχής ήθελαν να παρατηρήσουν, να φωτογραφίσουν και να θαυμάσουν.

Από την Peggy Ann Freeman στη Donyale Luna

Η Donyale Luna γεννήθηκε ως Peggy Ann Freeman το 1945 στο Ντιτρόιντ του Mίσιγκαν και η παιδική της ηλικία δεν προμήνυε απαραίτητα τη διεθνή καριέρα που θα ακολουθούσε. Η ανακάλυψή της, όμως, έγινε αρκετά νωρίς, όταν ο Βρετανός φωτογράφος David McCabe την εντόπισε στη πόλη της όταν ήταν ακόμη έφηβη και την ξεχώρισε. Στα 19 της εγκατέλειψε την περιοχή και μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, αναζητώντας μια καριέρα στο μόντελινγκ. Η αμερικανική αγορά της εποχής, ωστόσο, δεν ήταν ακριβώς έτοιμη για εκείνη με τις μαύρες γυναίκες να είχαν περιορισμένη πρόσβαση στη mainstream βιομηχανία της μόδας. Η Luna παρόλα αυτά ήταν από τα μοντέλα που άρχισαν να σπάνε αυτό το φράγμα και σύντομα θα γινόταν αδύνατο να την αγνοήσουν.

Donyale Luna: Το πρόσωπο που είδαν οι θρυλικοί φωτογράφοι μόδας

Ένας από τους πρώτους ανθρώπους που κατάλαβαν πραγματικά τι μπορούσε να γίνει η Luna μπροστά στον φακό ήταν ο Richard Avedon που εντυπωσιάστηκε τόσο από την παρουσία της ώστε υπέγραψε μαζί της συμβόλαιο. Οι δυο τους δημιούργησαν μια σειρά εικόνων που σήμερα θεωρούνται χαρακτηριστικές της fashion photography των ’60s. Το 1965, ο Avedon, ως guest editor του Harper's Bazaar, την παρουσίασε σε ένα από τα πιο σημαντικά τεύχη της δεκαετίας. Η Luna έγινε η πρώτη μαύρη γυναίκα που εμφανίστηκε ως μοντέλο στο εξώφυλλο του περιοδικού, σε μια εικονογράφηση που δημιουργήθηκε ειδικά για το εξώφυλλο. Το γεγονός, ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις σύμφωνα με αναφορές, που υποστηρίζουν οτι δημιουργήθηκε backlash που κόστισε στο περιοδικό συνδρομητές και διαφημιζόμενους.

Αν η αμερικανική μόδα δυσκολευόταν να την αποδεχτεί, η Ευρώπη αποδείχθηκε πολύ πιο ανοιχτή. Στο Λονδίνο βρέθηκε στο επίκεντρο της εκρηκτικής fashion σκηνής των ’60s και συνεργάστηκε με φωτογράφους και σχεδιαστές που ενδιαφέρονταν περισσότερο για το καινούργιο και το παράξενο παρά για τους παλιούς κανόνες της ομορφιάς. Έτσι, τον Μάρτιο του 1966, ο David Bailey τη φωτογράφισε για το βρετανικό εξώφυλλο της Vogue, κάνοντάς την για άλλη μια φορά την πρώτη black model που εμφανίστηκε σε εξώφυλλο της συγκεκριμένης έκδοσης. Η εικόνα ήταν κάθε άλλο παρά συμβατική: η Luna καλύπτει μεγάλο μέρος του προσώπου της με τα χέρια της, αφήνοντας να φαίνεται μόνο το ένα μάτι, δημιουργώντας ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πορτρέτα στην ιστορία της fashion photography. Ακολούθησε πλειάδα συνεργασιών και το 1966, το περιοδικό Time την περιέγραψε ως ένα από τα πιο "hot" μοντέλα στην Ευρώπη.

Το πέρασμα από την πασαρέλα στην καλλιτεχνική σκηνή των 60ς

Ψηλόλιγνη, με γωνίες, με μεγάλα εκφραστικά μάτια, θεατρική και μυστηριώδης, το εντυπωσιακό μοντέλο δεν έμεινε στις πασαρέλες και στις φωτογραφίσεις καθώς η ιδιαίτερη εμφάνισή της ταίριαξε με την avant-garde καλλιτεχνική σκηνή της εποχής και σύντομα άρχισε να κινείται ανάμεσα στη μόδα, την τέχνη και το σινεμά. Φωτογραφήθηκε από τον Helmut Newton, τον Guy Bourdin, μεταξύ άλλων σε εικόνες όπου φορά τις φουτουριστικές μεταλλικές δημιουργίες του Paco Rabanne και υπήρξε μούσα του Σαλβαδόρ Νταλί. Παράλληλα, η Luna άρχισε να εμφανίζεται σε κινηματογραφικές παραγωγές όπως στο Qui êtes-vous, Polly Maggoo? του William Klein το 1966, μια σατιρική ματιά στον κόσμο της μόδας, ενώ ακολούθησαν συνεργασίες με τον Andy Warhol συμμετέχοντας στα πειραματικά underground φιλμ του, αλλά και με τον Federico Fellini καθώς εμφανίστηκε στο Fellini Satyricon του 1969.

Όταν η Donyale Luna επέστρεψε στην οθόνη

Η ζωή της Luna ήταν σύντομη. Παντρεύτηκε τον Ιταλό φωτογράφο Luigi Cazzaniga και απέκτησαν την κόρη τους, Dream. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής της στην Ιταλία, συνεχίζοντας να εξερευνά διαφορετικές μορφές δημιουργικής έκφρασης ώσπου σιώπησε το 1979 -σε ηλικία μόλις 33 ετών - με τον θάνατό της έπειτα από χρήση ναρκωτικών. Παρότι η καριέρα της διακόπηκε τόσο πρόωρα, η εικόνα της παρέμεινε αποδεικνύοντας ότι η ομορφιά της μόδας μπορούσε να έχει περισσότερα από ένα πρόσωπα.

Πάνω από τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατό της, η ιστορία της Donyale Luna επέστρεψε στο προσκήνιο μέσα από το ντοκιμαντέρ Donyale Luna: Supermodel. Η ταινία, σε σκηνοθεσία της Nailah Jefferson, έκανε πρεμιέρα το 2023 και βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε αρχειακό υλικό και προσωπικά ημερολόγια της Luna, με την κόρη της, Dream Cazzaniga, να αφηγείται την ιστορία της μητέρας της.