Μοναξιά στα 20: Γιατί οι νέοι δηλώνουν πιο μόνοι από τους ηλικιωμένους

Η εικόνα που έχουμε για τη μοναξιά είναι συνήθως συγκεκριμένη: ένας ηλικιωμένος άνθρωπος μόνος στο σπίτι, καθισμένος δίπλα σε ένα παράθυρο.

Όμως τα δεδομένα των ερευνών δείχνουν μια διαφορετική πραγματικότητα για τη μοναξιά. Οι άνθρωποι που δηλώνουν συχνότερα ότι αισθάνονται μόνοι είναι συχνά νέοι ηλικίας 20 έως και τις αρχές των 30 ετών.

Ένας 24χρονος που εργαζόταν σε ένα μπαρ διηγήθηκε κάποτε, στο τέλος μιας Παρασκευής, ότι είχε να κάνει μια πραγματική συζήτηση περίπου τρεις εβδομάδες. Εκείνο το βράδυ είχε μιλήσει με περίπου 400 ανθρώπους. Ήταν κοινωνικός, αστείος και διαρκώς περιτριγυρισμένος από κόσμο. Κι όμως, ένιωθε μόνος. Η μοναξιά του δεν ήταν υπερβολή. Ήταν, όπως είπε, απλώς μια διαπίστωση.

Η μοναξιά δεν περιμένει τα γηρατειά

Το πώς αντιλαμβανόμαστε έναν μοναχικό άνθρωπο δεν ανταποκρίνεται απαραίτητα στην πραγματικότητα. Το BBC Loneliness Experiment, στο οποίο συμμετείχαν περίπου 55.000 άνθρωποι από όλο τον κόσμο, διαπίστωσε ότι το 40% των ατόμων ηλικίας 16 έως 24 ετών αισθανόταν συχνά ή πολύ συχνά μοναξιά. Στους ανθρώπους άνω των 75 ετών το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 27%.

Ανάλογα ευρήματα προέκυψαν και στις ΗΠΑ. Το πρόγραμμα Making Caring Common του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ διαπίστωσε ότι το 61% των Αμερικανών ηλικίας 18 έως 25 ετών ανέφερε έντονη μοναξιά, έναντι 36% του γενικού ενήλικου πληθυσμού.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική παράμετρος. Μεταγενέστερη ανάλυση των ίδιων δεδομένων του BBC, που συνυπολόγισε τη συχνότητα, τη διάρκεια και το βάθος της μοναξιάς, έδειξε ότι οι άνθρωποι μέσης ηλικίας μπορεί να αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα.

Το βασικό συμπέρασμα, πάντως, παραμένει: η μοναξιά δεν είναι κάτι που εμφανίζεται μόνο στο τέλος της ζωής. Μπορεί να έρθει πολύ νωρίτερα, ακόμη και στη δεκαετία που θεωρείται από την κοινωνία ως η πιο γεμάτη και ανέμελη περίοδος.

Τα 20 είναι δύσκολα χρόνια για τις φιλίες

Η μοναξιά στη δεκαετία των 20 δεν αποτελεί απαραίτητα προσωπικό ελάττωμα. Συχνά είναι αποτέλεσμα των μεγάλων αλλαγών που συνοδεύουν αυτή την περίοδο.

Μέχρι τα 18, η κοινωνική ζωή είναι σε μεγάλο βαθμό οργανωμένη από το περιβάλλον. Ίδιο σχολείο, ίδιο πρόγραμμα, ίδιοι άνθρωποι, πέντε ημέρες την εβδομάδα, επί περισσότερο από μία δεκαετία. Οι φιλίες δημιουργούνται σχεδόν αυτόματα. Μετά, όλα αλλάζουν.

Οι νέοι μετακομίζουν σε άλλη πόλη ή χώρα, οι παρέες διαλύονται και οι φίλοι βρίσκονται ξαφνικά σε διαφορετικές ηπείρους, ζώνες ώρας και διαδρομές ζωής. Κάποιος παντρεύεται, κάποιος ξεκινά διδακτορικό, ενώ κάποιος άλλος απορροφάται από μια δουλειά που δεν αφήνει χρόνο ούτε για τα Σαββατοκύριακα.

Οι ψυχολόγοι περιγράφουν αυτή την περίοδο ως φάση μετάβασης. Για έναν 24χρονο, όμως, η μοναξιά μπορεί να μοιάζει με οριστική κατάσταση. Αργότερα στη ζωή, έχοντας ήδη περάσει από αντίστοιχες περιόδους, μπορεί να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μια προσωρινή συνθήκη.

Η ψηφιακή ζωή δεν βοηθά πάντα

Δεν ευθύνονται αποκλειστικά τα κινητά τηλέφωνα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η μοναξιά των νέων ήταν μετρήσιμη πολύ πριν από την εποχή των smartphones.

Ωστόσο, έχει αλλάξει ο χρόνος που περνάμε μαζί. Σύμφωνα με έκθεση του Γενικού Χειρουργού των ΗΠΑ για τη μοναξιά, ο χρόνος που οι νέοι ηλικίας 15 έως 24 ετών περνούν δια ζώσης με φίλους μειώθηκε περίπου κατά 70% από το 2003 έως το 2020: από περίπου 150 λεπτά την ημέρα σε μόλις 40.

Παράλληλα, ο χρόνος που δεν περνάμε με άλλους συχνά γεμίζει με εικόνες από τις ζωές τους. Βλέπουμε επιλεγμένες στιγμές, παρέες, εξόδους και διακοπές, δημιουργώντας την εντύπωση ότι όλοι οι άλλοι περνούν καλύτερα από εμάς.

Η μοναξιά μπορεί επίσης να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την κοινωνική μας θέση. Οι ερευνητές μιλούν για αυξημένη επαγρύπνηση απέναντι στις κοινωνικές απειλές: όταν κάποιος νιώθει μόνος, αρχίζει να αναζητά σημάδια ότι δεν είναι επιθυμητός.

Ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε, μια φωτογραφία παρέας στην οποία δεν εμφανίζεται, μια πρόσκληση που δεν ήρθε. Όλα μπορούν να μοιάζουν με επιβεβαίωση της αρχικής πεποίθησης. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει

Η λύση δεν βρίσκεται απαραίτητα στις εντυπωσιακές εξόδους ή στις μεγάλες κοινωνικές στιγμές. Η επανάληψη φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία από την ένταση.

Πολλές σταθερές φιλίες δημιουργούνται όταν οι άνθρωποι συναντιούνται ξανά και ξανά στο ίδιο μέρος, την ίδια ώρα, χωρίς απαραίτητα κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο. Ένα γυμναστήριο, ένα μάθημα, μια αθλητική ομάδα ή ακόμη και ένα μπαρ μπορούν να γίνουν χώροι όπου χτίζονται σχέσεις. Με άλλα λόγια, οι μεγάλες Παρασκευές δεν δημιουργούν απαραίτητα φιλίες. Συχνά τις δημιουργούν οι βαρετές Τρίτες.

Βοηθά επίσης να κάνει κάποιος το πρώτο βήμα: να προτείνει έναν καφέ, να στείλει ένα μήνυμα ή να πάρει την πρωτοβουλία για μια συνάντηση, ακόμη κι αν υπάρχει ο φόβος ότι μπορεί να μην υπάρξει ανταπόκριση.

Σύμφωνα με έρευνα του Χάρβαρντ, περίπου οι μισοί μοναχικοί νέοι δήλωσαν ότι κανείς δεν είχε αφιερώσει πρόσφατα περισσότερα από λίγα λεπτά για να τους ρωτήσει πώς ήταν πραγματικά. Μερικές φορές, λοιπόν, η διαφορά μπορεί να ξεκινήσει από μια απλή ερώτηση και από μια ειλικρινή απάντηση.

Τέλος, είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τη μοναξιά από το να είμαστε απλώς μόνοι. Η ίδια έρευνα του BBC έδειξε ότι το 83% των ανθρώπων απολαμβάνει να περνά χρόνο μόνο του.

Το να είσαι μόνος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι νιώθεις μοναξιά. Μπορεί να σημαίνει απλώς ότι απολαμβάνεις ένα ήσυχο σπίτι, ένα καλό βιβλίο και μια Παρασκευή βράδυ χωρίς υποχρεώσεις.

(Με πληροφορίες Scandinavia Standard)