Old money look ή πώς να δείχνεις από τζάκι

Κάθε μέρα, κάθε ώρα που περνάει, αμέτρητα βιντεάκια μοιράζουν μυστικά και κόλπα για να αποπνέουμε αέρα πλούσιο και αριστοκρατικό, ακόμη κι αν το πορτοφόλι μας δεν είναι και τόσο γεμάτο. Ποιο πέδιλο και ποιο σακάκι να φορέσεις αλλά και ποια στάση και συμπεριφορά να υιοθετήσεις ώστε να μυρίζεις «παλιό χρήμα». Το σακάκι σου να μοιάζει ραμμένο στη Σάβιλ Ρόου και η φούστα σου σιδερωμένη από την προσωπική σου αμπιγιέζ.

Οld money look στα social media

Αν πάρεις τοις μετρητοίς όλο αυτό που βλέπεις στο TikTok και στο Instagram, θα πιστέψεις ότι η Gen Z έχει ερωτευτεί παράφορα τα κλασικά σύμβολα του πλούτου. Ότι βλέπουν το «The Last Days of JFK Jr.» και το «Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ», και κυκλοφορούν με μπλέιζερ, μπλουζάκια πόλο και πλεκτά πουλοβεράκια ριγμένα στην πλάτη τ’ αγόρια, με μπαλαρίνες, φουστίτσες του τένις και χαμηλή αλογοουρά τα κορίτσια. Ναι, το έχω δει το στιλάκι να κυκλοφορεί, η τάση δεν αναλώνεται μόνο στα σόσιαλ. Γιατί όμως;

Οι ενδυματολογικές επιλογές των πλουσίων πάντα γοήτευαν. Γιατί το να ντύνεσαι όπως οι πλούσιοι, δεν λέω, είναι μια ωραία φαντασίωση. Και υποθέτω ότι, ως φαντασίωση, υπάρχει από τότε που οι κοινωνίες άρχισαν να δημιουργούν τάξεις και ιεραρχίες με βάση το εισόδημα. Σήμερα μπορεί να γοητεύει ακόμη περισσότερο. Ίσως επειδή είμαστε φτωχότεροι. Μα, θα μου πεις, τα πιτσιρίκια ζουν σ’ έναν κόσμο ανισότητας που τους λέει «μάλλον δεν θα αποκτήσετε ποτέ δικό σας σπίτι, και το να νοικιάσετε χλομό είναι, πιθανότατα με τους γονείς σας θα συνεχίζετε να μένετε... για πάντα». Κι αυτά, αντί να θέλουν να βγουν να τα σπάσουν όλα, θέλουν απλώς να ντύνονται όπως ντύνονταν κάποτε οι πλούσιοι; Μπορεί.

Είναι ωραία να παίζεις τον ρόλο. Ότι κάνεις ιστιοπλοΐα στη Ριβιέρα και σκι στις Άλπεις. Ότι ζεις σε μια έπαυλη με καθαρόαιμα άλογα στον στάβλο, τριζάτα λινά στα συρτάρια και ακριβά παπούτσια στην ντουλάπα. Αυτός είναι ο κόσμος του πλούτου, όπως τον αντιλαμβάνεται το TikTok τουλάχιστον. Για να ζήσεις το αυθεντικό λάιφσταιλ του old money, πρέπει να γεννηθείς κάτω από τις σωστές συνθήκες, να έχεις το σωστό επώνυμο, το σωστό καταπίστευμα να σε περιμένει στην ενηλικίωση και μια μεγάλη κληρονομιά που εξασφαλίζει ότι δεν θα χρειαστεί πραγματικά ποτέ να δουλέψεις. Ως στόχος ζωής είναι ανέφικτος. Ως στιλ όμως; Ένα λευκό, κοντομάνικο μοχέρ πουλοβεράκι; Ένα καμηλό παλτό; Κάτι γίνεται.

Τα παιδιά έτσι κι αλλιώς από θριφτάδικα ψωνίζουν, από εκεί θα τα πάρουν. Μα δεν είναι πολύ συντηρητικό όλο αυτό; Είναι. Το 1926 ο οικονομολόγος Τζορτζ Τέιλορ είχε πει ότι μπορείς να καταλάβεις την οικονομία κάθε εποχής από το μήκος της φούστας. Όταν υπάρχουν λεφτά, οι φούστες κονταίνουν, στα ζόρια μακραίνουν. Τα ζόρια καμιά φορά μάς κάνουν συντηρητικούς. Σε άλλες, λιγότερο δύσκολες εποχές, της εφηβείας μου π.χ., κανείς δεν ήθελε να δείχνει πλούσιος και αριστοκρατικός – όσο ήταν νέος τουλάχιστον. Δεν είχε αίγλη αυτό, δεν μας γοήτευε. Το περιθώριο είχε αίγλη τότε στα μάτια μας, η αντίδραση στους αυστηρούς κανόνες καλού γούστου και καλών τρόπων. Μετά η αντίδραση αυτή απέκτησε όνομα, έγινε street culture, έχασε τον αυθορμητισμό και την επαναστατικότητά της, έγινε ένα ακόμη προϊόν στο σούπερ μάρκετ των τάσεων. Άσε που μας κούρασε έτσι εξωστρεφής και φασαριόζικη που είναι. Ίσως μας έφτασε να νοσταλγούμε τους παλιούς, αυστηρούς, περιχαρακωμένους και συντηρητικούς, αλλά σίγουρα πιο διακριτικούς κανόνες του στιλ.

Προσωπικά, τον τελευταίο μήνα είχα κολλήσει με τις παλιές ταινίες του Ηρακλή Πουαρό. Όταν τις τελείωσα, το τράβηξα ακόμη παραπέρα και είδα όλα τα παλιά επεισόδια του «Σέρλοκ Χολμς». Μου αρέσουν οι παλιές ταινίες μυστηρίου. Διαπίστωσα όμως ότι ο λόγος που κόλλησα δεν ήταν η πλοκή, αλλά η εικόνα των ανθρώπων. Ρουφούσα τα επεισόδια το ένα μετά το άλλο, αδιαφορώντας για το ποιος είναι ο δολοφόνος, αφού όλη μου η προσοχή ήταν στραμμένη στο αυστηρό, αψεγάδιαστο στιλ των αστών του 1930 και του 1890. Ο τρόπος που η παραμικρή λεπτομέρεια ήταν μελετημένη. Η οικονομία στη γλώσσα του στιλ, στον λόγο αλλά και στη γλώσσα του σώματος. Θα ήθελα να ζω σ’ εκείνες τις εποχές; Όχι, με κανέναν τρόπο. Με γοητεύει όμως η ησυχία που είχε το στιλ τότε, σε αντίθεση με τον σαματά που κάνει σήμερα. Μια λεπτότητα που είχε να κάνει με το πώς ντύνεσαι, πώς εκφράζεσαι, πώς στέκεσαι ανάμεσα στους άλλους. Και πώς το κάνουμε;

Επειδή όμως τα σόσιαλ δεν φημίζονται για τη λεπτότητα και τη διακριτικότητά τους, παίρνουν τη μάνικα, κυριολεκτικά, και μας περιλούζουν με βιντεάκια, συμβουλές, κόλπα και ό,τι άλλο χρειαζόμαστε για να επιτύχουμε εκείνο το ήσυχο, ανεπιτήδευτο λουκ που αποκαλούν old money. Άκου, σου λένε, μπας και καταφέρουμε να διώξουμε τη λαϊκατζούρα και τη δευτεράντζα που κουβαλάς, μπας και καταφέρουμε να σε κάνουμε άνθρωπο.

Τα έντονα χρώματα είναι νεοπλουτίστικα, οι αριστοκράτες ντύνονται σε αποχρώσεις του μπεζ, του μπλου μαρέν, άντε να βάλουν και κανένα λιλά σε τίποτα βαφτίσια – εκείνα τα φλούο πορτοκαλί και τα παπαγαλί που πήρες την άνοιξη πέτα τα όπως είναι. Πάμε στους συνδυασμούς. Αν φοράς αταίριαστα χρώματα, είσαι Gen Z άνευ ελπίδας, αν συνδυάζεις τσάντα με παπούτσι, είσαι θείτσα. Τα παλιά λεφτά αγαπούν τη μονοχρωμία. Όλα γκρι. Όλα λευκά. Συνεχίζουμε. Οι νεόπλουτοι φορούν μεταλιζέ κολάν, οι old money λευκές πανταλόνες. Οι νεόπλουτοι Crocs και New Balance, οι old money μοκασίνια και μπαλαρίνες. Οι νεόπλουτοι αγοράζουν γρήγορο αυτοκίνητο, οι old money μια παλιά Ford. Αυτοί του συναφιού σου βάζουν γκλίτερ και στρασάκια στα νύχια, οι αριστοκράτισσες κάνουν αυστηρά γαλλικό, άντε και καμιά nude απόχρωση το πολύ. Και δεν θα φορέσουν ποτέ ρούχο με μεγάλα logo, τύπου Nike και Karl Lagerfeld με γραμματοσειρά για μύωπες – αν είναι να διαφημίσουν ένα brand, θα πρέπει τουλάχιστον να πληρωθούν γι’ αυτό.

Πάμε στα μυστικά της επικοινωνίας, έμμεσης και άμεσης.

Οι αριστοκράτισσες δεν φορούν ποτέ δυνατό άρωμα. Είναι σαν να δηλώνουν: «Αυτή την πληροφορία, το αν και τι άρωμα φοράω, θα την έχουν μόνο όσοι έχουν το δικαίωμα να με πλησιάζουν αρκετά ώστε να το μυρίσουν». Φορούν ένα μόνο κόσμημα κάθε φορά, όχι όλα μαζί. Δεν ντύνονται για να δείχνουν νεότερες αλλά για να δείχνουν αψεγάδιαστες. Έχει κι άλλα. Το old money δεν ρωτά ποτέ τι δουλειά κάνεις, είναι αγένεια. Άλλωστε οι ίδιοι δεν δουλεύουν – διευθύνουν, επιβλέπουν, αναθέτουν, κάτι τέτοιο. Δεν μιλούν ποτέ για τιμές. Δεν ανακαινίζουν το σπίτι τους, το συντηρούν – επειδή έχει αξία. Δεν παίρνουν καινούργια τσάντα κάθε τρεις μήνες, κρατούν την ίδια κι ας πάλιωσε – επειδή κι αυτή έχει αξία. Και δεν απλώνουν ποτέ το χέρι για να πιάσουν τον λογαριασμό. Τον έχουν ήδη πληρώσει, διακριτικά. Το old money, λέει, δεν ανεβάζει τους τόνους, έχει πάντα αυτοκυριαρχία και ποτέ, μα ποτέ, δεν βιάζεται, λες και αυτή η χαλαρότητα είναι η φυσική του κατάσταση. Αλήθεια τώρα, αυτές οι τελευταίες δεν είναι κακές συμβουλές, αρχίζουν να μου αρέσουν.

Ναι, αλλά γίνεται; Όχι. Απλά, κατηγορηματικά, όχι. Δεν γίνεται να μάθεις να μιμείσαι τους τρόπους των άλλων, πόσο μάλλον από βιντεάκια.  Ο Ρίπλεϊ, που το προσπάθησε φιλότιμα, δεν τα κατάφερε. Γιατί αυτοί που γεννήθηκαν πλούσιοι δεν σκέφτονται «τι να φορέσω τώρα για να δείξω πλούσιος», οι φτωχοί και οι νεόπλουτοι το κάνουν. Και όσο περισσότερο προσπαθείς, τόσο περισσότερο αποκαλύπτεις πόσο φτωχός ή νεόπλουτος είσαι. Υπάρχει κάτι σημαντικό κι αυτό είναι ο τρόπος που ο καθένας μας αντιλαμβάνεται το περιβάλλον του και τη δική του θέση σ’ αυτό. Είναι λες και η κοινωνική και οικονομική μας κατάσταση όταν ήμασταν παιδιά προσδιορίζουν και εγκαθιστούν μέσα μας το σημείο απ’ όπου βλέπουμε τον κόσμο. Αφ’ υψηλού; Από χαμηλά; Κάπου στη μέση; Από ιδιωτικό θεωρείο; Κλεφτά, πίσω απ’ το κλειστό παντζούρι;

Μπορεί να φοράς πέρλες και κρεμ φουστίτσα, αλλά δεν ξεγελάς κανέναν. Ίσως κάποιον άλλο μισοφτωχό, μισονεόπλουτο, όχι όμως αυτούς που πας να μιμηθείς. Γιατί τελικά είναι θέμα οικονομίας – οικονομίας όχι στην πιστωτική, αλλά στο στιλ, στις κινήσεις και κυρίως στην προσπάθεια. Το old money δεν χαμογελά περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται, δεν λέει ευχαριστώ παραπάνω απ’ όσο χρειάζεται, δεν στολίζεται παραπάνω... Δεν προσπαθεί, γιατί νιώθει ότι δεν χρειάζεται. Έτσι μεγάλωσε. Εσύ τώρα, όσο βλέπεις βιντεάκια, διαλέγεις ρούχα, κάνεις πρόβες στον καθρέφτη, τόσο απομακρύνεσαι από τον στόχο σου να πετύχεις το στιλ. Γιατί, είπαμε, το κλειδί  του old money είναι ακριβώς να μην καταβάλλεις καμία ιδιαίτερη προσπάθεια να αρέσεις, να πείσεις, να γίνεις αποδεκτός. Κι αυτό είναι κάτι που το μαθαίνεις από τρυφερή ηλικία. Όχι, κράτα το μπλέιζερ, βάλε τη φουστίτσα του τένις, μάθε να κρατάς σωστά το κολονάτο ποτήρι. Αλλά να θυμάσαι ότι είναι απλώς cosplay. Γιατί, τι κακό έχει το cosplay;