Κι όμως, είσαι φεμινίστρια!

Το πιάνω από την αρχή: να είσαι φεμινίστρια σημαίνει ότι πιστεύεις πως οι γυναίκες έχουν τα ίδια κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά δικαιώματα με τους άντρες. Μπορεί να σημαίνει και ότι αγωνίζεσαι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ώστε να έχουν πράγματι όλες οι γυναίκες αυτά τα ίσα δικαιώματα, μπορεί να σημαίνει ότι το πιστεύεις απλώς χωρίς να κουνάς το δαχτυλάκι σου, επειδή έχεις πολλές δουλειές. Πριν το Φεμινιστικό Κίνημα, πριν διαδηλώσουν, γράψουν, φωνάξουν, διαμαρτυρηθούν, κακοποιηθούν και σφαχτούν εκατοντάδες γυναίκες για αυτά τα ίσα δικαιώματα, η ζωή της μέσης γυναίκας ήταν πολύ πολύ άθλια. Δεν αποφάσιζε ούτε για τον ίδιο της τον εαυτό (ποιον και αν θα παντρευτεί π.χ., ή με ποιον θα ζήσει, αν θα κάνει παιδιά ή όχι κ.λπ.), πόσο μάλλον για τα παιδιά της, τη δουλειά ή την ιδιοκτησία της. Αν και –τι λέω;– πριν το Φεμινιστικό Κίνημα η γυναίκα δεν είχε ιδιοκτησία ντιπ καθόλου, ούτε στρέμμα ούτε γκαρσονιέρα ούτε μουλάρι, ενώ η ίδια ήταν η ιδιοκτησία του πατέρα, του αδερφού ή του άντρα της.

Το Δεύτερο Κύμα του Φεμινιστικού κινήματος λοιπόν, στα 60s και 70s, ενώ είχαν ήδη κατακτηθεί κάποια δικαιώματα για τις γυναίκες, ταυτίστηκε με το κάψιμο των σουτιέν που συμβόλιζε την απελευθέρωση από τους περιορισμούς και την καταπίεση, αλλά κατάφερε πολύ περισσότερα πράγματα για την ισότητα. Στην Ελλάδα οι γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα ψήφου το 1952. Η Σύμβαση εξάλειψης κάθε μορφής διάκρισης κατά των γυναικών υπογράφτηκε το 1983, την ίδια χρονιά που καταργήθηκε και η προίκα ως θεσμός.

Το Δεύτερο Κύμα βέβαια πάτησε πάνω στο Πρώτο Κύμα, που πάει πολύ πίσω και είναι ιστορία, την οποία βαριέται η νέα κοπέλα, μπορεί και η γραία. Αλλά τα πράγματα θα ήταν πολύ χειρότερα αν δεν είχε ιδρύσει η Καλλιρόη Παρρέν την «Εφημερίδα των Κυριών», το 1887, που οδήγησε μεταξύ άλλων στην ίδρυση του Συνδέσμου για τα δικαιώματα της Γυναίκας, το 1920. Ναι, η ιστορία μερικές φορές είναι κουραστικό χόμπι, αλλά αν δεν είχε προηγηθεί η Καλλιρόη, μπορεί να παλεύαμε ακόμα εμείς οι γυναίκες για να πάμε σε ανώτατες σχολές. Μπορεί, χωρίς να είναι σίγουρο, γιατί ευτυχώς ξεφύτρωσαν και άλλες φεμινίστριες μετά την Καλλιρόη, που βοήθησαν να αλλάξει θετικά το τοπίο, και η ουσία… Αν και, όχι εντελώς: ο νόμος για την Καταπολέμηση της Ενδοοικογενειακής Βίας (η οποία βία ήταν ως τότε δικαίωμα του πάτερ φαμίλια/συζύγου) ψηφίστηκε μόλις το 2006 και ξέρουμε ότι δεν τηρείται παντού ή πάντα. Και στην Ελλάδα εξακολουθούμε να έχουμε το δεύτερο μεγαλύτερο χάσμα επαγγελματικής απασχόλησης μεταξύ φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πάλι καλά που κάποια άλλη χώρα είναι χειρότερα από εμάς, κάτι είναι κι αυτό, που δεν είμαστε στον πάτο. Σύμφωνα με την Unicef (στοιχεία 2019), το 52% του πληθυσμού της Ελλάδας είναι γυναίκες. Γυναίκες αποτελούν το 44,1% του εργατικού δυναμικού της χώρας. Κι η μισθολογική ανισότητα εξακολουθεί να ισχύει: κατά τα στοιχεία της ΓΣΕΕ, τα έσοδά μας είναι κατά 16,5% χαμηλότερα από τους άντρες, σε μέσο όρο. Κατά τον ΕΦΚΑ, η μέση γυναίκα κερδίζει 200 ευρώ το μήνα λιγότερα από τον μέσο άντρα, για την ίδια εργασία (στοιχεία 2024).

Αλλά βέβαια, έχουμε δικαίωμα ψήφου, δικαίωμα στην παιδεία, μπορούμε να αγοράσουμε σπίτι, να οδηγήσουμε αμάξι, ακόμα και τρόλεϊ, να χειριστούμε μηχανήματα, κομπιούτερ, νυστέρια, μαχαίρια κ.λπ., άρα μπορούμε να ορμήσουμε στην αγορά εργασίας. Παίρνουμε επίδομα κύησης και τοκετού όταν αποκτήσουμε παιδιά. Εξακολουθούμε να δουλεύουμε περισσότερο από τους άντρες μέσα στο σπίτι κατά 60-80% – κάτι που το καταλαβαίνουμε σοκαρισμένες όταν αποκτήσουμε τα παιδιά, επειδή πέφτει το σπίτι να μας πλακώσει, μαζί με το πάμπερ και το μπιμπερό. Επιστρέφουμε στη δουλειά μετά την άδεια λοχείας και στις περισσότερες περιπτώσεις, ξαναρχίζουμε σχεδόν από την αρχή. Δεν υπάρχουν στοιχεία δυστυχώς, αλλά είναι σπάνιες οι περιπτώσεις γυναικών που γυρίζουν στη δουλειά αφού έγιναν μαμάδες και βρίσκουν τη θέση τους εκεί που την άφησαν.

Το Φεμινιστικό Κίνημα και οι φεμινίστριες, παλιές και σύγχρονες, έχουν καταφέρει πολλά (αν και όχι όλα: υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης, όπως βλέπεις, ρίχνοντας μια ματιά στα στοιχεία). Και το να πιστεύεις ότι φεμινισμός είναι να κυκλοφορείς με βρακί τάγκα, τακούνι στιλέτο και μαλλί ανανά, διαφημίζοντας την πρόσφατα απελευθερωμένη σεξουαλικότητά σου, είναι παρανόηση, όπως παρανόηση είναι το να πιστεύεις ότι φεμινισμός είναι να χαστουκίζεις τους άντρες και να τους κλωτσάς στο καλάμι. Στην πρώτη παρανόηση, πέφτεις στο λούκι της προκλητικότητας, της «πρόκλησης της ανδρικής ματιάς», πράγμα καθόλου φεμινιστικό. Στην δεύτερη, πατάς σε ένα κλισέ που έχει ξεπεραστεί ακόμα κι από την Καλλιρόη Παρρέν την ίδια.

Δεν μπορείς να είσαι νέα γυναίκα στην Ελλάδα σήμερα και να λες «εγώ δεν είμαι φεμινίστρια!». Όχι επειδή προδίδεις το φύλο σου ή κάποιο ανάλογο θεωρητικό επιχείρημα, παρά επειδή είσαι άνθρωπος και δεν μπορεί να μην πιστεύεις, το 2026, ότι ΟΛΟΙ οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα. Ή ότι κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να κακομεταχειρίζεται, να εμπορεύεται, να εκμεταλλεύεται, πόσο μάλλον να σκοτώνει έναν άλλον άνθρωπο, ανεξαρτήτως φύλου, φυλής και χρώματος, χωρίς να τιμωρείται σκληρά.

Ο φεμινισμός είναι δημοκρατικότητα, βλέμμα στο μέλλον, και κυρίως, ο φεμινισμός είναι ανθρωπισμός. Μην πιστεύετε τίποτε άλλο, αν είστε κορίτσια, και μην σκέφτεστε ποτέ ότι δεν είστε φεμινίστριες. Γιατί είστε.

Σε παγκόσμια κλίμακα, οι γυναίκες είμαστε:

• Το 51% του πληθυσμού
• Το 70% των φτωχών
• Το 83% των μόνων γονιών
• Κάνουμε το 66% της δουλειάς
• Παράγουμε το 50% της τροφής
• Κερδίζουμε το 11% του μισθού
• Κατέχουμε το 1% της γης.