Δεν θέλω να ντύνομαι σαν την Καρολίν Μπεσέτ Κένεντι: Όταν η μόδα κάνει το ίδιο με όλους

Όταν βγήκε η σειρά «Ιστορία Αγάπης» στο Disney+, το διαδίκτυο γέμισε με άρθρα «Πώς να ντύνεσαι σαν την Καρολίν Μπεσέτ». Άρθρα, κόπιες το ένα του άλλου, από «ειδικούς» που απλά ψάχνουν να βρουν το επόμενο θέμα που θα είναι «πιασάρικο» και θα βοηθήσει να γεμίσουμε ύλη. Το σέβομαι. Όμως με την πληθώρα της πληροφορίας, με τα αναλυτικά βοηθήματα τού πως θα αποκτήσω το ίδιο παντελόνι, την ίδια μπλούζα, το παπούτσι, το σκουλαρίκι, μέχρι και το κοκαλάκι που φοράει για τα μαλλιά, αρχίζω να γίνομαι μια κόπια και όχι ο εαυτός μου.

Η εποχή της αντιγραφής

Μην παρεξηγηθώ, είμαι η πρώτη που θα μπω για inspo στα μεγάλα περιοδικά μόδας κι όχι μόνο, όμως αυτή η εμμονή καταργεί την έμπνευση, την επιλογή και τελικά μπορεί να σου στερήσει το προσωπικό σου στιλ. Όταν τα feed όλων μας είναι γεμάτα με άπειρες επιλογές και ανθρώπους που μοιάζουν φανταστικοί μέσα στα ρούχα τους, συγκροτημένοι και τέλειοι, είναι φυσιολογικό να θέλουμε κι εμείς να κάνει κάποιος άγνωστος αυτές τις σκέψεις για εμάς.

Η εικόνα της Καρολίν Μπεσέτ, λιτή, ακριβής, σε αυστηρές γραμμές μέσα στην κομψότητά της, επιστρέφει διαρκώς στα social media ως πρότυπο αισθητικής καθαρότητας. Το ίδιο συμβαίνει με δεκάδες ακόμη φιγούρες, από πριγκίπισσες μέχρι μοντέλα και ποπ είδωλα. Το ερώτημα όμως δεν είναι ποια τάση κυριαρχεί κάθε εβδομάδα. Είναι πόσο χώρο αφήνουμε στον εαυτό μας, στην έμπνευσή μας, στο γούστο μας μέσα σε αυτή τη διαρκή ανακύκλωση εικόνων.

Η σύγχρονη μόδα ισούται με μικροτάσεις. Τι εννοούμε με αυτό; Η μόδα έχει γίνει βορά στο ψηφιακό μας περιεχόμενο. Διαδίδεται ταχύτατα και σβήνει το ίδιο ταχύτατα. Θυμάστε την τρέλα που επικρατούσε με δίπατα αθλητικά παπούτσια γνωστής εταιρίας που κανένας δε φοράει πλέον; Αυτό εννοώ. Όλοι οι creators, η fast fashion προτείνουν τι θα βάλεις, ο αλγόριθμος σε «διαβάζει» και σου πετάει συνεχώς περιεχόμενο που σου δίνει την υπόσχεση ότι εάν ντύνεσαι όπως η Καρολίν θα γίνεις αυτή. Όμως αυτά είναι ψευδαίσθηση και σε απομακρύνουν από το ουσιαστικό ερώτημα «ποιος είμαι».

Το feed αποφασίζει για εμάς

Αυτή η επιτάχυνση έχει δημιουργήσει μια ψευδαίσθηση προσβασιμότητας. Το στιλ παρουσιάζεται σαν εξίσωση. Βλέπεις, αντιγράφεις, αγοράζεις. Το αποτέλεσμα είναι άμεσο, αλλά και εξαιρετικά εύθραυστο για τον απλό λόγο ότι δεν έχει βάση, δεν είναι δικό μας απόκτημα. Τα ρούχα που σήμερα μοιάζουν απαραίτητα, αύριο δείχνουν ξεπερασμένα. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε παροδικές επιλογές, αρχίζει να χάνεται η συνοχή και η ταυτότητα.

Η παγίδα της fast fashion

Η αλήθεια είναι πως δεν μπορούμε όλοι να μπούμε σε ένα κατάστημα Saint Laurant για παράδειγμα και να το «σηκώσουμε», όμως οι περισσότεροι θέλουμε να ντυνόμαστε ωραία. Αυτό το κενό κάλυψε η fast fashion.

Η βιομηχανία της fast fashion αξιοποίησε αυτήν την ανάγκη για ταχύτητα και οικονομία με χειρουργική ακρίβεια. Η δυνατότητα παραγωγής φθηνών, μαζικών αντιγράφων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο άλλαξε ριζικά τον τρόπο που καταναλώνουμε ρούχα. Και αυτό που πέτυχαν, είναι να μας εθίσουν στη στιγμιαία ικανοποίηση. Ένα κομμάτι αγοράζεται όχι για να φορεθεί επανειλημμένα, αλλά για να φωτογραφηθεί, να αναρτηθεί, να αντικατασταθεί.

Όταν αυτό επαναλαμβάνεται μέσω των ρούχων δεν αντανακλάται η προσωπικότητά μας ή το στιλ μας αλλά η ποσότητα των ρούχων που συλλέγουμε στην ντουλάπα μας – το οποίο δεν σημαίνει και δεν εκφράζει τίποτα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, πολλά ρούχα και αξεσουάρ που κάποτε μας ενθουσίαζαν, τα έχουμε πλέον απαξιώσει.

Η επίδραση των ψηφιακών πλατφορμών είναι καθοριστική. Η συνεχής ροή εικόνων δημιουργεί μια κατάσταση υπερδιέγερσης: κάθε λίγα δευτερόλεπτα, μια νέα πρόταση, ένα νέο «πρέπει». Ο εγκέφαλός μας και το μάτι μας εκπαιδεύονται πλέον στο να αναγνωρίζουν μοτίβα, όχι να εμβαθύνουν. Η επιθυμία διαμορφώνεται εξωτερικά. Το ερώτημα «μου αρέσει;» αντικαθίσταται από το «το βλέπω παντού; Μήπως να το πάρω να ικανοποιήσω και την καταναλωτική μου μανία αλλά και το Fomo (fear of missing out) μου;»

Το στιλ ως κατανάλωση

Και κάπως έτσι προλαβαίνει-δεν προλαβαίνει κανείς να αποκτήσει προσωπική έκφραση. Η προσοχή μετατοπίζεται συνεχώς προσπαθώντας να ανταποκριθεί στα εξωτερικά ερεθίσματα. Κάποτε, το ντύσιμο γεννιόταν και αναγεννιόταν έπειτα από τις «συζητήσεις» που κάναμε με τον εαυτό μας . Μια διαδικασία δοκιμής, αποτυχίας, επανάληψης. Θυμάστε οι μεγαλύτεροι που ζήσαμε εφηβεία χωρίς τον σημερινό χαμό στα social media, πώς ντυνόμασταν (εγώ ας μη θυμηθώ καλύτερα…); Σήμερα, η διαδικασία αυτή παρακάμπτεται, το «ρεζίλι» αποφεύγεται και η έτοιμη φόρμουλα είναι πιο εύκολη. Πιο ασφαλής. Και τελικά, πιο περιοριστική γιατί αυτό το «ρεζίλι» και η αποτυχία ήταν ο δρόμος για να ανακαλύψουμε τι μας εκφράζει και τι όχι: ΕΜΑΣ, όχι την Καρολίν Μπεσέτ.

Η αισθητική έχει γίνει κάπως κοινή ενώ ποτέ δεν προοριζόταν γι΄αυτήν τη μοίρα. Μερικές φορές καθοδηγούμαστε από τον φόβο του «πώς θα βγω έτσι», αυτό μου ταιριάζει, δεν αισθάνομαι άνετα με αυτό αλλά το φορούν όλοι στο insta. Έτσι η σχέση μας με το σώμα και τη μόδα από δημιουργική γίνεται αμυντική και χάνουμε σιγά σιγά την αισθητική μας φορώντας κάτι που μοιάζει παράταιρο.

Παράλληλα, η οικονομική πραγματικότητα παίζει τον δικό της ρόλο. Η αύξηση του κόστους ζωής καθιστά δύσκολη την επένδυση σε ποιοτικά κομμάτια. Η fast fashion προσφέρει μια φαινομενικά προσιτή λύση. Όμως το χαμηλό κόστος κρύβει μια άλλη επιβάρυνση: την ανάγκη για συνεχή αντικατάσταση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος κατανάλωσης.

Το statement που δεν λέει τίποτα

Η έννοια του «statement piece» -ενός κομματιού που δίνει χαρακτήρα– έχει αλλοιωθεί. Αντί να αποτελεί σημείο αναφοράς σε μια γκαρνταρόμπα, γίνεται εφήμερο σύμβολο συμμετοχής σε μια τάση, είτε αυτή είναι του clean girl, είτε του boho, είτε του preppy, είτε της τελευταίας μανίας με το vintage shopping και πάει λέγοντας. Φοριέται λίγες φορές, φωτογραφίζεται, και στη συνέχεια χάνεται μέσα σε νέες αγορές.

Η αισθητική δεν αγοράζεται

Η προσωπική αισθητική δεν προκύπτει από την απόρριψη του καινούργιου, ούτε από την εμμονή με το παλιό. Χτίζεται μέσα από την παρατήρηση. Από τη συνειδητοποίηση του τι λειτουργεί, όχι μόνο οπτικά, αλλά συναισθηματικά και πρακτικά. Το ρούχο που φοριέται ξανά και ξανά, όχι επειδή είναι «σωστό», αλλά επειδή δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας, αποτελεί συχνά καλύτερο οδηγό από οποιαδήποτε τάση.

Η διαδικασία να αποκτήσουμε προσωπικό στιλ είναι πολύπλοκη, να ξεχωρίσουμε από τους χιλιάδες άλλους που ντύνονται σαν και εμάς και καταναλώνουν τις ίδιες εικόνες με εμάς. Ξεκινάει από μικρή ηλικία όταν είχαμε άποψη για το πουκάμισο που μας ανάγκασε να φορέσουμε η μαμά μας σε μια επίσκεψη, από τα ρούχα που διαλέγαμε για το σχολείο κι ας συνδυάζαμε κόκκινο-κίτρινο-μωβ στο ίδιο outfit, από το φόρεμα που επιλέξαμε στο πρώτο ραντεβού και πάει λέγοντας.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι γιατί θέλουμε να ντυθούμε σαν την Καρολάιν αλλά γιατί απορρίπτουμε το παιδί μέσα μας που φανταζόταν πώς θα ντύνεται όταν θα μεγαλώσει, που φαντάστηκε όλα αυτά τα φορέματα, τα ψηλοτάκουνα, τις τσάντες, τα κοστούμια, που σκεφτόταν την ελευθερία που θα έχει όταν δεν θα το ντύνει η μαμά του. Αναλογιστείτε το πόσο έχει αλλάξει το στιλ σας μέσα στα χρόνια… Αυτό έγινε με προσπάθεια, το γούστο αποκτήθηκε με κόπο.

Ο θαυμασμός που μπορεί να γεννηθεί από μια στιλιστική πρόταση πρέπει να αρχίσει πάλι να λειτουργεί δημιουργικά όχι μιμητικά καθώς το αποτέλεσμα θα είναι επιφανειακό και αδιάφορο.

Το στιλ δεν είναι σταθερό. Αντίθετα αλλάζει με τις εποχές και τις ανάγκες. Έχει όμως την ίδια βάση πάντα. Εσένα.