Άγχος μικρής εμβέλειας: αυτό που κάτι σε τηγανίζει και δεν ξέρεις ΤΙ

Καθόλου δεν θέλω να μοιάζει σαν μουρμούρα όλο αυτό, να ακούγεται σαν μαύρη γκρίνια, σαν γκίρι-γκίρι, γιατί δεν είναι: είναι απλώς η διαπίστωση ότι ζούμε με Άγχος Μικρής Εμβέλειας, οι περισσότεροι από εμάς, ειδικά οι άνω των πενήντα ετών, που έχουνε δει πολλά τα μάτια μας και κάτι ξέρουμε από χαστούκια της μοίρας. Δεν κοιμόμαστε τόσο καταπληκτικά, σκεφτόμαστε τα πάντα χίλιες φορές, κι έχουμε συχνά μια αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά… Την ξεχνάμε προσωρινά αυτήν την αίσθηση όταν βλέπουμε καμιά ταινία, κανένα θεατρικό, κανένα λάιβ, ή όταν είμαστε με ανθρώπους που αγαπάμε. Την ξεχνάμε κι όταν μιλάμε στο τηλέφωνο, όταν περπατάμε γρήγορα, όταν είμαστε στο γυμναστήριο – ή, μερικές φορές μας κατσικώνεται στο σβέρκο και δεν την ξεχνάμε ποτέ.

Τα κάνουμε όλα, είμαστε αποτελεσματικά και εργασιακά άψογα άτομα, ενώ το Άγχος Μικρής Εμβέλειας υποβόσκει στο βάθος, σχεδόν σαν να μην υπάρχει ωστόσο επίμονο, και ενοχλητικό γιατί καταφέρνει να μας εξαντλεί λάου-λάου. Προσπαθούμε να το γυρίσουμε σε δημιουργικότητα, σε κοινωνικότητα, σε επικοινωνία, αλλά δεν το βολεύουμε πάντα. Κι αυτά, όταν έχουμε επισημάνει το ΑΜΕ, Άγχος Μικρής Εμβέλειας, όταν το έχουμε πάρει χαμπάρι, όταν δεν λειτουργεί ύπουλα πίσω από την πλάτη μας.

Μη φανταστεί κανείς ότι τα γράφω όλα αυτά από το μυαλό μου (αν και κάμποσα, ναι, από εκεί κατεβαίνουνε). Έψαξα το θέμα «Low Level Anxiety», διάβασα άρθρα σε σοβαρά σαιτ ψυχολογίας - υπάρχει πράγματι ένα είδος άγχους που δεν μας βάζει σε τρελή επιφυλακή, με το συμμαζεμένο Άγχος Μικρής Εμβέλειας τα επίπεδα αδρεναλίνης και κορτιζόλης που εκκρίνονται μέσα στον οργανισμό μας δεν χτυπάνε ταβάνι. Ανεβαίνουν, απλώς όχι μέχρι το ταβάνι, για αυτό και δεν τους δίνουμε σημασία: δεν είναι το άγχος-στα-όρια-αγωνίας που έχεις όταν περιμένεις αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων για εσένα ή για δικό σου άτομο, ή το άγχος-θα-μου-στρίψει όταν το έφηβο παιδί σου λείπει από το δωμάτιό του στις πέντε τα χαράματα.

Είναι το «δεν ξέρω τι έχω», που συνοδεύεται από μια ελαφριά, όσο-πατάει-η-γάτα, ανησυχία, για συγκεκριμένα ή αφηρημένα πράγματα: μια αίτηση που έπρεπε να κάνεις, μια συνεννόηση με λογιστή/γιατρό/δικηγόρο/ηλεκτρολόγο/υδραυλικό, μια πληρωμή που εκκρεμεί, ένας λογαριασμός που δεν ήρθε ακόμα και σκέφτεσαι τα χειρότερα (=θα είναι γερή δαγκωνιά), μια απόφαση που πήρε το παιδί ή το αδερφάκι ή ο άνθρωπός σου και σε χαλάει απροσδιόριστα. Η υποψία αρρώστιας για εσένα ή για δικό σου άτομο, η υποψία προδοσίας, προσωπικής, κρατικής, οικονομικής, εργασιακής, η υποψία μικρής ή μεγάλης πάντως όχι ευχάριστης αλλαγής που κρέμεται πάνω από το κεφάλι σου. Δεν έχεις ΑΜΕ όταν υποψιάζεσαι ότι θα κερδίσεις λαχείο, δέκα χιλιάρικα ή ένα καινούργιο αυτοκίνητο, το έχεις όταν οι κεραίες σου συλλαμβάνουν ανησυχητικά μηνύματα… ή, όταν εσύ βάζεις τις κεραίες σου να ψάχνουν, καλά και ντε, για ανησυχητικά μηνύματα. Γιατί το κάνεις αυτό με τις παλιο-κεραίες;

Ιδέαν δεν έχεις.

Ακούγεται σαν ελαφριά παράνοια, αλλά δεν είναι. Ο συνδυασμός διακεκομμένου ύπνου με έστω και μικρή οικονομική ανασφάλεια – που ποιος δεν την ζει σήμερα - δημιουργεί αυτήν την άβολη αίσθηση που μπορεί να είναι εκατό διαφορετικά πράγματα, αλλά εδώ που είμαστε τώρα, παίζει να είναι Άγχος Μικρής Εμβέλειας. Δεν τρελαίνεσαι, δεν χτυπάς το κεφάλι σου στο παρκέ, δεν σκαρφαλώνεις τα ντουβάρια, δεν μασάς τα νύχια σου μέχρι αγκώνα.

Απλώς ξεφυσάς κάθε τόσο, αισθάνεσαι σα να σου έχει ξεφύγει κάτι σημαντικό, ενώ ταυτόχρονα είναι σαν να μην παίρνεις καλές ανάσες. Κάποιοι/ες φίλοι/ες μου τσεκάρουν εκατό φορές το θερμοσίφωνα, το φούρνο (μην είναι αναμμένος), την εξώπορτα (μήπως είναι ανοιχτή), τις βρύσες (μη στάζουν), τα παράθυρα και τις μπαλκονόπορτες (μην έχουν αραλίκια). Διπλο-τσεκάρουν το λαπτοπ και το κινητό (μήπως δεν δουλεύει τζάμι), κολλάνε με τις ώρες στα σόσιαλ (μήπως τους έχει ξεφύγει κάτι). Όταν ξυπνάω με ΑΜΕ, ξέρω ότι δεν θα μου περάσει εύκολα, ότι πρέπει να περπατήσω πολύ, να κάνω διάφορα χειρωνακτικά, ώστε να βγω από το μυαλό μου στον έξω κόσμο, να με βγάλω από την πρίζα, κατά κάποιον τρόπο.

Αποκλείεται να ανακαλύψω ΤΙ είναι αυτό που εκκρεμεί, που δεν έχω κάνει/πρέπει να κάνω, ΤΙ είναι το συγκεκριμένο πράγμα ή ζήτημα το οποίο μου δημιουργεί την αίσθηση ανησυχίας που ονομάζω ΑΜΕ. Το πιθανότερο είναι ότι κοιμήθηκα ψιλο-χάλια, ότι ένα κομμάτι από κάποιο όχι-πολύ-ευχάριστο όνειρο έχει ξεβάψει μέσα στη μέρα μου, τουλάχιστον στο πρώτο της κομμάτι. Οι γκουρού συστήνουν βαλεριάνα, χαμομήλι, λεβάντα και κάτι που λέγεται ‘κάβα’ για το άγχος, μικρής ή μεγάλης εμβέλειας.

Η γιόγκα βοηθάει σίγουρα, και η σωματική άσκηση… όπως και η ημέρα η ίδια, καθώς προχωράει. Συνήθως το ΑΜΕ μειώνεται προς το απόγευμα, για ανεξήγητους λόγους (αν και για άλλους ανθρώπους γίνεται χειρότερο όταν πέφτει ο ήλιος).

Μειώνεται όταν κάνεις κάτι με αφοσίωση, ό,τι κι αν είναι αυτό. Κάπως μαζεύεται όταν το κατονομάζεις, όταν αναλύεις περίπου τι αισθάνεσαι, ακόμα και χωρίς να ξέρεις γιατί ακριβώς το αισθάνεσαι. Και σίγουρα ζαρώνει σε ακόμα μικρότερης εμβέλειας άγχος όταν το μοιράζεσαι: όταν το συζητάς, λάιβ ή τηλεφωνικά, με άτομα με τα οποία βρίσκεστε στο ίδιο βεληνεκές, μιλάτε την ίδια γλώσσα και ακούτε με τον ίδιο τρόπο.

Τέλος πάντων δεν είναι και το τέλος του κόσμου, το Άγχος Μικρής Εμβέλειας. Μαθαίνουμε να ζούμε μαζί του, μέχρι και αρμονικά, όσο μεγαλώνουμε. Όχι ότι μπορούμε να κάνουμε κι αλλιώς, εκτός αν βρει κανείς έναν μαγικό τρόπο να το εξαφανίσει μια και καλή…