Η Gen Z κάνει unfollow στις εφαρμογές γνωριμιών

Πριν από περίπου 14 χρόνια, το 2012 πιο συγκεκριμένα, γνωρίσαμε την πρώτη εφαρμογή γνωριμιών, το Tinder, και αυτό με τη σειρά του μας γνώρισε όσους περισσότερους υποψήφιους εραστές γινόταν. Με ένα απλό swipe έκανες match με κάποιον άλλον single (και, μεταξύ μας, όχι μόνο) και μπορούσες να πας μαζί του για ένα ποτό και να κάνεις ευκαιριακό σεξ. Αν όλο αυτό πήγαινε καλά, μπορεί να έβρισκες και σύντροφο.

Φυσικά, έγινε ο κακός χαμός, κι όταν μια εφαρμογή κάνει τον κακό χαμό, αρχίζουν και ξεφυτρώνουν παρόμοιες, όπως Hinge, Bumble, Grindr και άλλα… Είναι μια προσφιλής συνήθεια των ανθρώπων να προσπαθούν όσο το δυνατόν λιγότερο, και μετά να γκρινιάζουν γιατί η τεχνολογία «μας παίρνει τις δουλειές». Θέλουμε 10 εφαρμογές για να επικοινωνούμε, θέλουμε μια εφαρμογή για να κάνουμε τα ψώνια του σούπερ μάρκετ, άλλη για να μας φέρει τα ρούχα και τα έπιπλά μας στο σπίτι –μην τρέχουμε–, μια τρίτη για να μας πει τι θα φάμε και πώς θα γυμναστούμε και άλλη μία για να κάνουμε σεξ – μην ψάχνουμε τώρα και κουραζόμαστε. Μάλλον το φλερτ και το μυστήριο που το ακολουθεί είναι υπερεκτιμημένα. Θέλουμε μια εφαρμογή όπου όλοι ξέρουμε πως έχουμε μπει για να φλερτάρουμε – δεν υπάρχουν απορίες ούτε μυστήρια.

Η Gen Z, τα dating apps και ο έρωτας

Η ευκολία και ο αυτοματισμός ήταν πάντοτε το ζητούμενο στην τεχνολογία και αυτό είναι που την κάνει τόσο εθιστική. Είναι διαφορετικό να δεις κάποιον έξω, να μαζέψεις όλα σου τα κουράγια και να πας να του μιλήσεις και άλλο να στείλεις μήνυμα σε μια εφαρμογή απρόσωπη όπου μπορείς να κάνεις και multitasking, δηλαδή, να μιλάς με πολλούς ανθρώπους ταυτόχρονα.

Η γενιά των Millennials το αγκάλιασε με ενθουσιασμό, όπως έκανε με κάθε τεχνολογικό break through. Πάρτε για παράδειγμα πώς κάναμε όταν βγήκε το ΝΟΚΙΑ με το φιδάκι. Για 2 χρόνια πρέπει να μην είχα άλλο χόμπι. Όμως η Gen Z –όσοι γεννήθηκαν από τα τέλη των ’90s μέχρι τις αρχές του 2010, φαίνεται πως δεν συμμερίζεται πλέον αυτή τη γοητεία. Αντιθέτως, δείχνει να απομακρύνεται μαζικά από τις εφαρμογές γνωριμιών, αφήνοντας πίσω της ένα ψηφιακό τοπίο γεμάτο ghosting, swipe fatigue και αμφιβολία. Σαν μια πρώτη ανάγνωση, θα μπορούσαμε να πούμε πως τα dating apps θα πάνε ένα βήμα πίσω, όμως αυτό που προβληματίζει είναι τι ζητά σήμερα η Gen Z από τον έρωτα.

Η κόπωση του swipe και η ψευδαίσθηση των απεριόριστων επιλογών

Τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρα ότι κάτι αλλάζει (θα αναφέρω μερικές έρευνες, όμως έχει ενδιαφέρον bear with me). Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Online Nation 2024 της Ofcom, οι τέσσερις μεγαλύτερες εφαρμογές στο Ηνωμένο Βασίλειο, Tinder, Hinge, Bumble και Grindr, κατέγραψαν σημαντική μείωση χρηστών μέσα σε έναν χρόνο, με το Tinder να χάνει σχεδόν το ένα τέταρτο του κοινού του. Παράλληλα, έρευνα του Pew Research Center καταγράφει ότι το 46% των χρηστών περιγράφει τη συνολική εμπειρία του στις εφαρμογές ως «αρκετά ή πολύ αρνητική». Σε έρευνα του Axios το 2023, το 79% των φοιτητών και νέων της Gen Z στις ΗΠΑ δήλωσε ότι αποφεύγει πλέον τη συστηματική χρήση dating apps.

Η βασική αιτία φαίνεται να είναι η εξάντληση. Πλέον, νομίζω, όλοι μπορούμε να παραδεχτούμε πως το αέναο swipe και scroll στις εφαρμογές δεν μας δημιουργεί πια τόσον ενθουσιασμό. Η λογική των απεριόριστων επιλογών και η ιδέα ότι παρακάτω μπορεί να υπάρχει κάτι καλύτερο, έχουν καταντήσει εξαντλητικά. Η επίγνωση του καλύτερου δημιουργεί ανασφάλεια.
Η ίδια η δομή του swipe έχει περιγραφεί ως gamified, εμπνευσμένη από μηχανισμούς τυχαίας επιβράβευσης που κρατούν τον χρήστη κολλημένο. Όμως το παιχνίδι, όταν επαναλαμβάνεται χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, κουράζει. Και ενώ μια εφαρμογή σού εγγυάται σύνδεση, αποτυγχάνει παταγωδώς. Η ανθρώπινη επικοινωνία, γνωριμία και σύνδεση έχει αντικατασταθεί με μερικές αράδες σε μια εφαρμογή, που παλεύουν να περιγράψουν ένα άτομο.

Ο κίνδυνος του αγνώστου

Πέρα από την κόπωση, υπάρχει και η δυσπιστία. Σε διαδικτυακές κοινότητες, όπως διαβάζουμε συχνά στο Reddit, πολλοί νέοι υποστηρίζουν ότι οι εφαρμογές αλλοίωσαν την αντίληψη για τη γνωριμία. Άνδρες χρήστες μιλούν για «αλγόριθμο-λοταρία», με υπερπροσφορά ανδρικών προφίλ και χαμηλά ποσοστά ανταπόκρισης. Γυναίκες περιγράφουν συστηματική παρενόχληση, σεξιστικά μηνύματα και ψεύτικες ταυτότητες. Σύμφωνα με αναλύσεις που έχουν παρουσιαστεί στον οικονομικό Τύπο, σε ορισμένες πλατφόρμες μέχρι και το 37% των χρηστών ανέφερε ότι του ζητήθηκαν χρήματα από match, στοιχείο που δείχνει την έκταση των romance scams δηλαδή των ερωτικών απατών. Ο Ζέιν Μάλικ για παράδειγμα, ο πρώην της Τζίτζι Χαντίντ, έχει πει σε συνέντευξή του ότι έσβησε το tinder, καθώς κανείς δεν πίστευε πως είναι πραγματικά αυτός και φοβούνταν μην πέσουν θύματα απάτης.

Οι New York Times έχουν αναφερθεί εκτενώς στο φαινόμενο της «app fatigue», επισημαίνοντας ότι οι νέοι δεν αμφισβητούν μόνο την αποτελεσματικότητα, αλλά και την ειλικρίνεια των προφίλ. Όταν το 72% των Gen Z που είναι μόνοι, σύμφωνα με έρευνα της Knorr που πραγματοποιήθηκε από την Censuswide, δηλώνει ότι αμφιβάλλει για την αυθεντικότητα των online προφίλ, υπάρχει πρόβλημα. Οι εφαρμογές υπόσχονταν διαφάνεια και αποτελεσματικότητα. Αντ’ αυτού, πολλοί χρήστες βιώνουν αβεβαιότητα, φόβο και απογοήτευση.

Το έμφυλο χάσμα και η «μεγάλη έξοδος» των ετεροκανονικών

Η απομάκρυνση από τα dating apps δεν είναι ουδέτερη ως προς το φύλο. Έρευνα της Ipsos σε συνεργασία με το King’s College του Λονδίνου το 2025, που συζητήθηκε εκτενώς στους Financial Times, ανέδειξε σημαντικό ιδεολογικό χάσμα ανάμεσα σε νεαρούς άνδρες και γυναίκες της Gen Z. Πολλές γυναίκες τοποθετούν τον εαυτό τους στο προοδευτικό φάσμα, ενώ ένα τμήμα ανδρών εμφανίζεται πιο συντηρητικό, ακόμη και ακροδεξιό και αντιφεμινιστικό. Σε αυτό το περιβάλλον, οι εφαρμογές γίνονται συχνά πεδίο σύγκρουσης και επιθέσεων.

Οι εμπειρίες παρενόχλησης, λεκτικής κακοποίησης και επιθετικής συμπεριφοράς ωθούν πολλές γυναίκες να αποχωρούν. Η τάση «Boy Sober», που ξεκίνησε στη Νότια Κορέα το 2024 και συνδέεται με το 4B movement, προτείνει αποχή από ρομαντικές και σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες, ως μορφή ενδυνάμωσης και διαμαρτυρίας. Το φαινόμενο εξαπλώνεται και στη Δύση, αποτυπώνοντας μια «ετεροκανονική έξοδο» από τις εφαρμογές. Αυτή η αποχή από τους άντρες και η έξοδος από τις εφαρμογές δεν σημαίνει πως οι γυναίκες δεν θέλουν πλέον να συνδεθούν με έναν σύντροφο – το αντίθετο μάλιστα. Απλώς το περιβάλλον στο οποίο έψαχναν δεν παρείχε ασφάλεια από επιθέσεις ως όφειλε και ευτυχώς πλέον τα νεαρά κορίτσια δεν το δέχονται.

Συναισθηματικό αδιέξοδο

Δέκα και πλέον χρόνια μετά την εμφάνιση του Tinder, οι εφαρμογές γνωριμιών συχνά κατηγορούνται ότι οδήγησαν σε ένα «dating apocalypse», όπου η δέσμευση υποχωρεί και οι σχέσεις οργανώνονται γύρω από την παροδικότητα και την αποφυγή συναισθηματικού βάθους. Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, αυτή η ηθικολογική αφήγηση δεν αποτυπώνει με ακρίβεια την εμπειρία των ίδιων των νέων χρηστών και είναι μονοδιάστατη.

Βασισμένη σε 16 εις βάθος συνεντεύξεις με άτομα 18-25 ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μελέτη εξετάζει τη λεγόμενη θεωρία της «ψυχρής οικειότητας», σύμφωνα με την οποία η νεωτερικότητα και ο αυξανόμενος ορθολογισμός έχουν μετατρέψει τον έρωτα σε πεδίο διαπραγμάτευσης και υπολογισμού. Τα ευρήματα, όμως, δείχνουν ότι οι νέοι δεν είναι αδιάφοροι απέναντι στην αγάπη ή τη δέσμευση – πώς μπορείς να είσαι άλλωστε. Αντίθετα, επιθυμούν τη συναισθηματική σύνδεση, αλλά δρουν μέσα σ’ ένα περιβάλλον όπου η έκφραση έντονου ενδιαφέροντος θεωρείται ρίσκο, η απόρριψη είναι συχνά ταπεινωτική, δεν θέλουν να φανούν needy και έχουν συνηθίσει σε ένα περιβάλλον όπου η σιωπηλή διακοπή της επικοινωνίας, aka ghosting, είναι συνηθισμένη πρακτική. Έτσι, παραμένουν στο λεγόμενο talking stage ώστε να αποφύγουν το συναισθηματικό αδιέξοδο.

Κι εδώ παρατηρείται μια έμφυλη ανισορροπία: οι γυναίκες εκφράζουν εντονότερο φόβο συναισθηματικού τραυματισμού, ενώ οι άνδρες τονίζουν τον φόβο της απόρριψης και της γελοιοποίησης. Σε συνδυασμό με την έλλειψη λογοδοσίας που χαρακτηρίζει τις ψηφιακές πλατφόρμες, αυτές οι δυναμικές ενισχύουν την επιφυλακτικότητα και τη στρατηγική διαχείριση του συναισθήματος.

Τελικά «κόβεται το σεξ»;

Ωραία, και πώς μεταφράζονται όλα αυτά στην πραγματικότητα; Από τη μία, η κουλτούρα της «ξεπέτας» επιβιώνει. Από την άλλη, αυξάνεται η ηθελημένη αγαμία ενώ, σύμφωνα με έρευνα του BBC, το speed dating επιστρέφει. Έρευνα της Edu Birdie σε 2.000 νέους έδειξε ότι το 67% της Gen Z θα προτιμούσε έναν ξεκούραστο ύπνο από μια σεξουαλική συνεύρεση (δεν καταλαβαίνω πού είναι το περίεργο!). Το 64% δίνει προτεραιότητα στη σταθερή εργασία, το 59% στην προσωπική επιτυχία και το 50% στη φιλία. Ωστόσο, το 82% δηλώνει ότι συζητά τα όρια πριν την οικειότητα και το 92% νιώθει άνετα να πει «όχι». Δεν πρόκειται για αποστροφή προς το σεξ, αλλά για μεγαλύτερη συνειδητότητα.

Στοιχεία του General Social Survey δείχνουν ότι 1 στους 3 άνδρες και 1 στις 5 γυναίκες στις ΗΠΑ δεν είχαν σεξουαλική επαφή τον τελευταίο χρόνο. Κάποιοι ειδικοί, όπως η Ντέμπρα Σο στο βιβλίο της «Sextinction», αποδίδουν μέρος της μείωσης στην επίδραση των social media και στα μη ρεαλιστικά πρότυπα που καλλιεργούνται εκεί. Η Gen Z μεγαλώνει μέσα σ’ έναν ψηφιακό καθρέφτη που παραμορφώνει επιθυμίες και προσδοκίες. Μέσα από αυτόν τον καθρέφτη μαθαίνουν να δρουν και να ερωτεύονται.

Η αλήθεια είναι πως η Gen Z είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε με οθόνες. Τώρα τους ζητάμε τον λογαριασμό και τους κρίνουμε γιατί δεν μορφώνονται όπως οι παλιοί ή γιατί δεν ερωτεύονται με τον –όπως τον ορίζουμε– «πατροπαράδοτο» τρόπο. Είναι μια γενιά που παλεύει για εξωστρέφεια με τον μόνο τρόπο που ξέρει: δημιουργώντας όσο το δυνατόν μη τοξικά διαδικτυακά περιβάλλοντα, γιατί μέσω αυτών έμαθε να επικοινωνεί. Με λίγα λόγια, ο κοινωνιολόγος Michael Rosenfeld δεν έχει άδικο όταν μιλά για «dating recession», όμως η τάση αυτή δείχνει μια θετική μετάβαση. Το φλερτ όπως το ξέραμε τελείωσε όμως ίσως γεννηθεί μια νέα τάση πραγμάτων με λιγότερο swipe, περισσότερη πρόθεση, συναίνεση και αυθεντική παρουσία.