Τρυπώσαμε στο εργαστήρι κοσμημάτων της Κατερίνας Μακρυγιάννη στα Χανιά

«Ένα κόσμημα περνάει από ανθρώπινα χέρια πριν φτάσει σε κάποιον». Από τα πρώτα κιόλας λόγια της Κατερίνας Μακρυγιάννη καταλαβαίνεις ότι η συζήτηση δεν θα αφορά μόνο το κόσμημα. Θα αφορά τους ανθρώπους, τη δημιουργία και όλα όσα δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά.

Το πρώτο πράγμα που παρατηρείς δεν είναι τα κοσμήματα. Είναι ο ήχος. Το μέταλλο που ακουμπά πάνω στο μέταλλο, τα εργαλεία που αφήνονται προσεκτικά στον πάγκο, τα χέρια που δουλεύουν σχεδόν μηχανικά, ύστερα από χρόνια εξάσκησης. Και ανάμεσα σε όλα αυτά, μια απόλυτη ηρεμία. Από εκείνες που μόνο οι άνθρωποι που αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν μπορούν να δημιουργήσουν. Ακόμη και αν γύρω τους επικρατεί ένα δημιουργικό χάος. Δημιουργικό, πάντα. Νήματα, μεταξωτές κλωστές σε δεκάδες αποχρώσεις, κιλίμια, πέτρες, μηχανές, μεζούρες, πένσες…

Τέχνημα, μία οικογενειακή υπόθεση

Η γνωριμία μας με την Κατερίνα ξεκινά από το Τέχνημα, το οικογενειακό κατάστημα στα Χανιά. Άλλωστε, λένε πως για να γνωρίσεις πραγματικά έναν άνθρωπο, πρέπει  να γνωρίσεις τον χώρο του. Έναν χώρο που δεν φιλοξενεί απλώς κοσμήματα, αλλά μια ολόκληρη ιστορία δημιουργίας. Εκεί μεγάλωσε. Ανάμεσα σε προθήκες, εργαλεία, πολύτιμα μέταλλα και ανθρώπους που ήξεραν πως τίποτα όμορφο δεν δημιουργείται βιαστικά. Οι γονείς της άφησαν πίσω τους τις «στρωμένες» δουλειές τους για να ακολουθήσουν τον δρόμο του χειροποίητου, με τη μητέρα της να ξεκινά δημιουργώντας κοσμήματα ακόμη και με βότσαλα που συνέλεγε από τη θάλασσα. «Έχουμε λίγο αυτό του ρακοσυλλέκτη», μας λέει γελώντας. «Σε καθετί βλέπουμε μια προοπτική». Και κάπως έτσι έμαθε και εκείνη να κοιτάζει τον κόσμο: όχι γι' αυτό που είναι, αλλά γι' αυτό που μπορεί να γίνει.

«Το πιο δύσκολο πανεπιστήμιο της ζωής μου ήταν να μου μάθουν οι γονείς μου την τέχνη», λέει. Η ίδια περιγράφει τους γονείς της σαν δύο δημιουργούς που συμπλήρωναν ιδανικά ο ένας τον άλλον. Η μητέρα της πιο αυθόρμητη, πιο ελεύθερη, πιο καλλιτεχνική. Ο πατέρας της απόλυτα τεχνικός, «σαν να σηκώνει οικοδομή», όπως λέει χαρακτηριστικά. «Καθόμουν λίγο στον έναν και λίγο στον άλλον και μάθαινα». Ίσως γι' αυτό και σήμερα οι δημιουργίες της ισορροπούν ανάμεσα στο συναίσθημα και τη δομή. «Στο μυαλό μου σηκώνω πολυκατοικίες», λέει χαμογελώντας, περιγράφοντας τον τρόπο που οργανώνει κάθε νέα ιδέα πριν ακόμη πάρει μορφή.

Μέσα στο εργαστήρι της Κατερίνας Μακρυγιάννη

Επόμενη στάση, το εργαστήρι της. «Το συμμάζεψα πριν έρθετε», λέει γελώντας. Παρακολουθώντας τη να δουλεύει, καταλαβαίνεις πως το χειροποίητο δεν είναι μια ρομαντική έννοια. Είναι μια επίμονη διαδικασία. Ένα κόσμημα πιάνεται ξανά και ξανά στα ίδια χέρια, διορθώνεται, λειαίνεται, ξαναδοκιμάζεται, μέχρι να φτάσει στο σημείο που η ίδια θα πει «τώρα είναι έτοιμο». Είναι χρόνος, υπομονή και μια σχέση σχεδόν βιωματική με τα υλικά. Με έμπνευση από το φως της Μεσογείου, τα ταξίδια, τη φύση και την τέχνη, η Χανιώτισσα σχεδιάστρια έχει δημιουργήσει μια αισθητική γλώσσα απολύτως δική της. Μια γλώσσα όπου το μετάξι συναντά το μέταλλο, οι φόρμες αποκτούν κίνηση και κάθε κόσμημα μοιάζει να κουβαλά μια μικρή ιστορία πριν ακόμη φορεθεί.

Καθίσαμε μαζί της στο εργαστήριό της και μιλήσαμε για τις ρίζες της, την οικογενειακή επιχείρηση, τη στιγμή που αποφάσισε να χαράξει τον δικό της δρόμο, αλλά και για όλα όσα επηρεάζουν τις δημιουργίες της σήμερα. Και, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα στην Κρήτη, η συζήτηση δεν άργησε να συνοδευτεί από την αυθεντική φιλοξενία του τόπου. Τα σκαλτσούνια έκαναν την εμφάνισή τους στο τραπέζι, υπενθυμίζοντάς μας πως οι πιο όμορφες ιστορίες λέγονται πάντα γύρω από ένα κέρασμα.

Συνέντευξη στη σχεδιάστρια κοσμημάτων Κατερίνα Μακρυγιάννη

Θυμάσαι τη στιγμή που ένιωσες ότι δεν πρόκειται απλώς για οικογενειακή συνέχεια, αλλά για μια καθαρά δική σου διαδρομή;

Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα την οικογενειακή επιχείρηση ένιωθα ότι αυτό που είχα στα χέρια μου άξιζε να βγει προς τα έξω. Όταν προσπαθούσα να πείσω τους γονείς μου για όλα αυτά που ονειρευόμουν, μου είπαν κάτι που τελικά με καθόρισε: «Αν είναι να το κάνεις, κάν’ το με τον δικό σου τρόπο. Δώσε το δικό σου στίγμα μέσα από τα σχέδιά σου και άσε εμάς». Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα.

Πριν παρουσιαστώ προς τα έξω, προσπάθησα να καταλάβω ποια είναι η Κατερίνα δημιουργικά και κατασκευαστικά, με πολύ κόπο, πολλή αναζήτηση και με τους γονείς μου να είναι οι πιο αυστηροί κριτές μου. Όταν κράτησα στα χέρια μου τα πρώτα κομμάτια που ένιωθα ότι με εκφράζουν πραγματικά ως σχεδιάστρια και δημιουργό, ξεκίνησε ουσιαστικά το προσωπικό μου ταξίδι: η ανάγκη να τους δώσω ταυτότητα, εικόνα και φωνή. Από τότε μέχρι σήμερα νιώθω ότι έχω αλλάξει και εξελιχθεί πάρα πολύ και εύχομαι αυτό να συνεχίσει να συμβαίνει πάντα.

Οι σπουδές σου στις Θεατρικές Σπουδές και στη Φλωρεντία φαίνεται να έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα. Πώς «συναντιούνται» το θέατρο και το κόσμημα στη δουλειά σου;

Το θέατρο και το κόσμημα είναι ίσως οι δύο μεγάλες μου αγάπες. Στο θέατρο κατάλαβα για πρώτη φορά ότι μπορείς να χρησιμοποιήσεις τα πάντα για να δημιουργήσεις ακριβώς το αποτέλεσμα που έχεις στο μυαλό σου. Την ίδια ελευθερία συνάντησα αργότερα και στον κόσμο του κοσμήματος. Ίσως επειδή ποτέ δεν αγαπούσα τους πολύ αυστηρούς κανόνες, με συγκινούσε πάντα αυτή η δυνατότητα να εκφράζεσαι χωρίς να περιορίζεσαι σε κάτι αναμενόμενο. Κάπως έτσι άρχισα να χτίζω και τη δική μου αισθητική γλώσσα.

Οι σπουδές μου, τόσο στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών όσο και αργότερα στη σχολή κοσμήματος στη Φλωρεντία, επιβεβαίωσαν κάτι που ένιωθα βαθιά μέσα μου: ότι για να μπορέσεις πραγματικά να αφεθείς δημιουργικά, πρέπει πρώτα να γνωρίζεις πολύ καλά την τεχνική, την ιστορία και όσα έχουν υπάρξει πριν από εσένα. Αυτή η γνώση δεν λειτουργεί περιοριστικά· αντίθετα, σου δίνει την ασφάλεια να πειραματιστείς και να δημιουργήσεις κάτι με τη δική σου ταυτότητα.

Τα κοσμήματά σου έχουν έντονη ταυτότητα. Σε φοβίζει ποτέ αυτό; Το να μην είναι «εύκολα» ή mainstream;

Όχι. Πιστεύω πως αν κάτι δημιουργείται με αληθινή ταυτότητα, πάντα θα βρει τον άνθρωπο που του ταιριάζει. Δεν με ενδιέφερε ποτέ να σχεδιάζω κάτι μόνο και μόνο επειδή είναι εύκολο ή επειδή μπορεί να αρέσει σε όλους. Όταν προσπαθείς να απευθυνθείς σε όλους, συχνά χάνεις αυτό που κάνει μια δουλειά πραγματικά ξεχωριστή.

Φυσικά, δεν είναι πάντα εύκολο να ακολουθείς αυτόν τον δρόμο. Υπάρχουν στιγμές που αμφιβάλλεις, ειδικά όταν επιλέγεις να κάνεις πράγματα με έναν πιο προσωπικό τρόπο και όχι με βάση αυτό που θεωρείται εμπορικά ασφαλές. Όμως ο κόσμος καταλαβαίνει πότε κάτι έχει αλήθεια πίσω του. Τα κοσμήματά μου δεν δημιουργήθηκαν ποτέ για να χωρέσουν σε μια τάση. Με ενδιαφέρει να έχουν χαρακτήρα, παρουσία και μια δική τους αισθητική γλώσσα. Και ίσως αυτό είναι που κάνει έναν άνθρωπο να δεθεί μαζί τους.

Στη νέα σου συλλογή “Under the Mediterranean Sun”, το φως λειτουργεί σχεδόν σαν υλικό. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα; 

Πολύ φυσικά μέσα από τον τρόπο που ζω και παρατηρώ το φως όλα αυτά τα χρόνια στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Κρήτη. Το μεσογειακό φως έχει κάτι πολύ ιδιαίτερο, δεν φωτίζει απλώς τα πράγματα, τα μεταμορφώνει. Δίνει ένταση στα χρώματα, αναδεικνύει τις υφές, δημιουργεί σκιές και κάνει ακόμα και κάτι πολύ απλό να αποκτά παρουσία. Όταν ξεκίνησα να δουλεύω τη συλλογή, ένιωθα ότι το φως δεν λειτουργούσε απλώς σαν έμπνευση, αλλά σχεδόν σαν υλικό που επηρεάζει τον τρόπο που βλέπεις το κόσμημα. Τον τρόπο που το μετάξι απορροφά και αντανακλά το χρώμα, τον τρόπο που το μέταλλο ζεσταίνεται κάτω από τον ήλιο, τη λάμψη που εμφανίζεται μέσα από την κίνηση και όχι μέσα από υπερβολή.

Υπάρχει κάποιο κομμάτι της συλλογής που σε εκφράζει περισσότερο προσωπικά; 

Το “Solid Drop” είναι ίσως το πιο προσωπικό κομμάτι αυτής της συλλογής, γιατί ήταν το πρώτο σχέδιο από το οποίο ξεκίνησαν όλα. Μέσα του ενώθηκαν όλες οι σκέψεις που είχα γύρω από το φως της Μεσογείου, την υφή του μεταξιού, την κίνηση, το χρώμα και τη ζεστασιά του χρυσού μετάλλου. Ο συνδυασμός μεταξιού και μετάλλου υπάρχει χρόνια στη δουλειά μου, όμως στο συγκεκριμένο σχέδιο νιώθω ότι αποδόθηκε με έναν πιο ολοκληρωμένο και ώριμο τρόπο.

Η συλλογή μιλά για ατμόσφαιρα και όχι για εικόνα. Τι θέλεις να νιώσει μια γυναίκα όταν φοράει ένα δικό σου κόσμημα;

Θα ήθελα να νιώθει περισσότερο τον εαυτό της. Ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο σημαντικό για μένα. Να μη φοράει το κόσμημα για να μεταμορφωθεί σε κάτι άλλο, αλλά για να εκφράσει πιο έντονα κάτι που ήδη υπάρχει μέσα της. Με ενδιαφέρει πολύ ένα κόσμημα να δημιουργεί συναίσθημα και παρουσία χωρίς να γίνεται επιτηδευμένο. Να δίνει αυτοπεποίθηση, ελευθερία και μια αίσθηση προσωπικής έκφρασης. Κάτι που φοριέται φυσικά πάνω στο σώμα αλλά ταυτόχρονα μπορεί να αλλάξει εντελώς την ενέργεια και τη διάθεση μιας γυναίκας. Ίσως επειδή και εγώ αγαπώ πολύ τα κοσμήματα σαν γυναίκα, πάντα σκέφτομαι πώς θέλω να αισθάνομαι όταν φοράω κάτι. Δεν με συγκινεί η ιδέα της τελειότητας. Με συγκινεί περισσότερο η αίσθηση ότι κάτι έχει χαρακτήρα, ψυχή και ότι μπορεί να γίνει μέρος της προσωπικότητας κάποιου. Και αν θα ήθελα να μείνει τελικά ένα συναίσθημα μέσα από τα κοσμήματά μου, αυτό θα ήταν ίσως μια αίσθηση ελευθερίας. Σαν να φοράς κάτι που σου επιτρέπει να εκφραστείς χωρίς να προσπαθείς υπερβολικά.

Δημιουργείς και κομμάτια κατόπιν παραγγελίας. Πόσο αλλάζει η δημιουργική διαδικασία όταν ξέρεις ότι το κόσμημα έχει ήδη τον «αποδέκτη» του; 

Είναι κάτι που έμαθα από μικρή να υπάρχει μέσα στον τρόπο που σκέφτομαι και δημιουργώ. Μεγαλώνοντας μέσα σε μια οικογενειακή επιχείρηση, οι custom παραγγελίες ήταν πάντα μέρος της καθημερινότητάς μας. Θυμάμαι τις συζητήσεις των γονιών μου γύρω από τον άνθρωπο που θα φορούσε το κόσμημα, τον χαρακτήρα και τον τρόπο ζωής του.

Για μένα αυτή είναι η πιο όμορφη πλευρά της δουλειάς μου. Πάντα νιώθω την ανάγκη να δω έστω μια εικόνα του ανθρώπου για τον οποίο δημιουργώ, γιατί με βοηθά να καταλάβω την ενέργεια και την προσωπικότητά του. Και όταν στο τέλος νιώθεις ότι το κόσμημα βρήκε πραγματικά τον άνθρωπό του, αυτή η διαδικασία αποκτά κάτι πολύ συγκινητικό.

Υπάρχει μια αίσθηση μοναδικότητας σε κάθε κομμάτι σου. Είναι αυτό μια συνειδητή αντίδραση στη μαζική παραγωγή της μόδας; 

Νομίζω πως περισσότερο από αντίδραση, είναι μια βαθιά ανάγκη να παραμένει η δημιουργία ανθρώπινη. Μεγαλώνοντας μέσα σε εργαστήριο, έμαθα να βλέπω το κόσμημα σαν κάτι που κουβαλά χρόνο, χέρια, σκέψη και συναίσθημα. Δεν μπόρεσα ποτέ να το δω σαν ένα απλό προϊόν που απλώς παράγεται μαζικά και επαναλαμβάνεται μηχανικά. Φυσικά καταλαβαίνω την ταχύτητα με την οποία κινείται σήμερα η μόδα και πόσο εύκολα όλα αλλάζουν και καταναλώνονται. Αλλά ίσως ακριβώς γι’ αυτό νιώθω ακόμα μεγαλύτερη ανάγκη να δημιουργώ κομμάτια που έχουν χαρακτήρα, λεπτομέρεια και μια αίσθηση προσωπικής σύνδεσης με αυτόν που θα τα φορέσει. Με ενδιαφέρει πολύ ένα κόσμημα να μη μοιάζει άψυχο ή τέλειο με έναν απρόσωπο τρόπο. Θέλω να φαίνεται ότι έχει περάσει από ανθρώπινα χέρια.

Η βάση σου παραμένει στα Χανιά, παρά τη διεθνή αναγνώριση. Τι σημαίνει για σένα να δημιουργείς μακριά από τα μεγάλα fashion hubs; 

Η βάση μου παραμένει στα Χανιά γιατί, όσο και αν αγαπώ την ενέργεια των μεγάλων πόλεων και των fashion hubs, εδώ νιώθω ότι μπορώ να ακούω πιο καθαρά τον εαυτό μου. Οι πιο αργοί ρυθμοί, η επαφή με τη φύση και μια πιο ανθρώπινη καθημερινότητα μού δίνουν την ισορροπία που χρειάζομαι για να δημιουργώ. Φυσικά, αυτή η επιλογή έχει δυσκολίες όταν προσπαθείς να εξελίξεις ένα brand με διεθνή παρουσία μακριά από τα μεγάλα κέντρα της μόδας. Όμως, όσο μεγαλώνω, νιώθω ότι ξέρω όλο και περισσότερο όχι μόνο τι θέλω, αλλά κυρίως τι δεν θέλω, τόσο ως επιχειρηματίας όσο και ως γυναίκα.

Τα Χανιά μού προσφέρουν ποιότητα ζωής, αληθινές σχέσεις, φως, χρόνο και μια αίσθηση ελευθερίας που είναι πολύ σημαντική για μένα δημιουργικά. Ίσως τελικά αυτό να περνάει και μέσα στα κοσμήματά μου χωρίς καν να το επιδιώκω.

Ποια γυναίκα έχεις οραματιστεί να φορέσει δημιουργία Katerina Makriyianni;

Η Cate Blanchett είναι ίσως πολύ κοντά σε αυτό που θαυμάζω σαν γυναικεία παρουσία. Τη βρίσκω ανεπιτήδευτη, ειλικρινή, με ουσιαστική συμμετοχή σε ό,τι κάνει. Έχει ένα εξαιρετικό ταλέντο αλλά ταυτόχρονα μια δύναμη και μια ηρεμία που δεν χρειάζονται υπερβολές για να ξεχωρίσουν. Είναι απαιτητική με τη δουλειά της, με το στιλ της, με τον τρόπο που παρουσιάζεται στον κόσμο, αλλά χωρίς να χάνει ποτέ τη φυσικότητά της.

Για μένα αυτό είναι το απόλυτο θηλυκό. Μια γυναίκα που δεν προσπαθεί να γίνει κάτι, είναι ήδη πολύ ξεκάθαρα ο εαυτός της. Και νομίζω πως αυτές είναι τελικά και οι γυναίκες που φαντάζομαι να φορούν μια δημιουργία μου. Γυναίκες με χαρακτήρα, ευαισθησία, προσωπική αισθητική και μια ήρεμη αυτοπεποίθηση που δεν έχει ανάγκη να φωνάξει για να γίνει αισθητή.

Website, Instagram