Το μάρκετινγκ της εμμηνόπαυσης

Ο αλγόριθμος ξέρει την ηλικία μου. Και σαν καλός αλγόριθμος προσπαθεί να μαντέψει τι με αφορά και τι με ενδιαφέρει ώστε να μου το σερβίρει μπας και κάνω κανένα κλικ παραπάνω. Με βομβαρδίζει λοιπόν συστηματικά με συμπληρώματα, τζελ, βιταμίνες, προγράμματα ται τσι, κρέμες, επιθέματα –όλα τους σχεδιασμένα για την εμμηνόπαυση. Αλλά και  σελίδες γνωριμιών για μετά τα πενήντα. Και ερωτικά βοηθήματα για ώριμες γυναίκες, σε περίπτωση που κάτι προκύψει από τις σελίδες γνωριμιών. Μετά αρχίζουν να παρελαύνουν στο feed μου διάφορες κυρίες με μίνι, μπότοξ, ασπρισμένα δόντα και ψηλά τακούνια οι οποίες δηλώνουν ότι τα πενήντα -ή τα εξήντα, δεν παίρνω όρκο- είναι τα νέα τριάντα, και χορεύουν και χαμογελούν για να με πείσουν. Κι εγώ απλώς σκέφτομαι ότι ξαφνικά όλοι μοιάζουν να ασχολούνται με την εμμηνόπαυση, λες και είναι κάτι που μόλις ανακαλύφτηκε και τους έχει ενθουσιάσει. Κυρία μου, σου λέει ο άλλος, είστε συνεχώς κουρασμένη; Έχετε μια θολούρα, μια αδυναμία συγκέντρωσης; Μια τάση να τεμπελιάζετε; Νεύρα, ίσως; Μια ψιλοκατάρρευση, να το πούμε απλά; Ναι, σκέφτεσαι εσύ, μάλλον χρειάζομαι διακοπές. Όχι, σου λέει, η εμμηνόπαυση φταίει κι εμείς έχουμε το προϊόν, την εφαρμογή, το μυστικό που θα λύσει όλα σας τα προβλήματα.

Ήδη από την οθόνη μου έχει περάσει το τσάι Menopause Cool Moments της Twinings, μια σοκολάτα που λέγεται Menopause Crushed Almonds, αλλά και πυζάμες έξτρα απορροφητικές και μια οδοντόκρεμα που κι αυτή κάτι καλό κάνει. Κάποιες φορές, κάπου στην οθόνη αναφέρεται ότι πρόκειται για διαφήμηση. Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, όχι. Μία ινφλουένσερ βλέπεις μόνο που ακούραστα επαναλαμβάνει ότι το τάδε βότανο την έσωσε από το cortisol face της εμμηνόπαυσης χωρίς όμως να λέει ποιος την πληρώνει για να σου το πει αυτό. Εγώ πάλι έχω έναν σκεπτικισμό όταν πάνε κάτι να μου πουλήσουν. Ωστόσο, η ατέρμονη επανάληψη κάνει τελικά τη δουλειά της. Κοιτάς το πρωί το πρησμένο σου πρόσωπο στον καθρέφτη και λες ...αυτό είναι το cortisol face που λένε; Στριφογυρνάς το βράδυ στο κρεβάτι και αναρωτιέσαι ...βρε μπας; Είναι κι εκείνη η ατονία –και η σκέψη έρχεται ύπουλα, πώς το είχε πει το συμπλήρωμα εκείνη η κυρία στο Ινσταγκραμ; Μα θα μου πεις, ψάχνεις λύση για ιατρικά θέματα στα σόσιαλ; Ναι, όλοι το ίδιο δεν κάνουν; Δεν το χειρίζομαι σωστά; Μήπως να ρωτήσω καλύτερα το ChatGPT;

Καλά νέα και κακά νέα

Πρώτα λέμε τα καλά –και αυτά είναι ότι με όλη αυτή τη φασαρία η εμμηνόπαυση έχει αρχίσει να συζητιέται. Ανοιχτά. Κάποτε η λέξη από μόνη της ήταν ταμπού. Οι γυναίκες δεν την έλεγαν δυνατά, την ψιθύριζαν στη διπλανή τους με αέρα κάπως δραματικό ενώ κουνούσαν πέρα δώθε τη βεντάλια για τις εξάψεις. Έφερνε στο νου κάποια κυρία με φριζαριστά μαλλιά και σπασμένα νεύρα που όλο κάτι την ενοχλούσε –η πορεία της προς την ανυπαρξία, πιθανότατα. ‘Οχι πια. Η Μισέλ Ομπάμα είπε ότι ένιωθε σαν να είχε βάλει κάποιος μέσα της έναν φούρνο και να τον είχε ανάψει στο τέρμα. Η Ντρου Μπάριμορ ότι αισθανόταν παραφουσκωμένη με κάτι που δεν ήξερε αν ήταν κορτιζόλη ή τυρί κρέμα.

Η Πενέλοπε Κρουζ και η Κέιτ Γουίνσλετ ότι κάνουν αγωγή με τεστοστερόνη για τη λίμπιντο. Και αυτή, η λίμπιντο είναι λέξη επίμαχη. Αν κάποτε η εμπειρία της εμμηνόπαυσης ήταν κοινό μυστικο, η σεξουαλικότητα της γυναίκας μετά την εμμηνόπαυση ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, κάτι για να γελάσουμε –στην χειρότερη κάτι κακόγουστο που δεν ενθουσίαζε κανέναν ιδιαίτερα. Τώρα είναι παντού – έστω, είναι παντού στο Netflix, που μας έχει τρελάνει στις ερωτικές σκηνές με πενηντάρες και τριαντάρηδες. Είναι παντού και στο εμπόριο που πουλάει κολπικά οιστρογόνα και λιπαντικά σε συσκευασία αρώματος. Γιατί; Οι άντρες δεν παίρνουν Βιάγκρα; Ναι, ζούμε την επανάσταση της εμμηνόπαυσης -ή ίσως το rebranding της. Οκ, καταλαβαίνουμε. Οι γυναίκες των πενηνταφεύγα έχουν πλέον περισσότερα χρήματα και ο κόσμος της μόδας, της ψυχαγωγίας και της ομορφιάς τους κάνει τα χατίρια και τους χαϊδεύει τα αυτιά. Αν το σκεφτείς, οι γυναίκες περνούν σχεδόν το ένα τρίτο της ζωής τους χωρίς ωορρηξία -και μιλάμε για τον μισό πληθυσμό της γης. Ποιος θα αφήσει τέτοιο τάργκετ γκρουπ να πάει χαμένο. Κι εδώ κάπου έρχονται τα όχι και τόσο καλά νέα κι αυτά είναι ότι τα κίνητρα δεν είναι πάντα αγνά. Θέλω να πω, όλες αυτές οι σελέμπριτι που πρωτοστατούν σ΄αυτή την τάση, έχουν λίγο πολύ ένα μοτίβο. Πρώτα μιλούν ανοιχτά για την εμπειρία τους. Μετά ανοίγουν μια επιχείρηση και εξαργυρώνουν.

Η Ναόμι Γουότς έγραψε το βιβλίο Dare I Say It, ανοίγοντας μια ειλικρινή συζήτηση για το θέμα. Μετά ίδρυσε το Beauty Stripes, μια εταιρεία που πουλάει συμπληρώματα, κολπικά τζελ και κρέμες. Το ίδιο έκανε και η Γκουίνεθ Πάλτροου, η Όπρα, η Κιμ Καρντάσιαν, εμπλουτίζοντας το wellness της εμμηνόπαυσης με επιθέματα, σέρουμ και ζελεδάκια. Τι κοινό έχουν όλα αυτά; Είναι ακριβά. Λες και μόλις βάλεις την λέξη εμμηνόπαυση στο όνομα ενός προϊόντος η τιμή του διπλασιάζεται. Και αρχίζω σχεδόν να νοσταλγώ την εποχή που πατούσες τα πενήντα και όλοι λίγο πολύ σε άφηναν στην ησυχία σου. Τώρα τέτοια ελπίδα δεν υπάρχει -το μάρκετινγκ είναι επιθετικό. Ακόμη κι αν είσαι από τις τυχερές, αυτές που περνούν την εμμηνόπαυση αεράτες, χωρίς να ιδρώσει (κυριολεκτικά) το αυτί τους, πάλι δεν γλυτώνεις -κάπως θα σε επηρεάσει όλος αυτός ο σαματάς και όλο και κάποιο μίγμα κολλαγόνου θα μπεις στον πειρασμό να αγοράσεις. Τι λέω, ακόμη κι αν είσαι άντρας δεν γλυτώνεις. Γιατί θα σου σκάσει στο Tik Tok μια ινφλουένσερ να σου θυμίσει «Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν, μήπως να έπαιρνες στη μαμά σου ένα δωράκι; Ένα smoothie με ασβέστιο; Ένα δροσιστικό τζελ για τις εξάψεις;». Οκ, ας μην είμαι αρνητική. Είναι καλό να σου λένε «Σε νιώθουμε, ναι, δεν χρειάζεται να το κρύβεις, ναι, κανείς δεν σε είχε προετοιμάσει γι΄αυτό και η μαμά σου το πέρασε στωικά και αμίλητα, αλλά δεν είναι ανάγκη να είναι έτσι». Από την άλλη, χρειαζόμαστε πραγματικά τόσα πολλά προϊόντα για μια φάση της ζωής μας περίπλοκη μεν αλλά και φυσιολογική;

Ρύθμισέ το

Ας το πάρουμε από την αρχή. Η εμμηνόπαυση είναι μία μεταβατική περίοδος με ορμονικές αλλαγές –αλλά κάτι τέτοιο είναι δεν είναι και η εφηβεία; Αντίθετα όμως με την εφηβεία, αντιμετωπίζεται σαν πρόβλημα που πρέπει να λυθεί, σαν κάτι σχεδόν παθολογικό, οπωσδήποτε ανεπιθύμητο. Και αρχίζουν τα όργανα. Δυσοίωνες προβλέψεις για οστά που γίνονται εύθραυστα, για κοιλιά που θα μείνει αιώνια πρησμένη και για γνωστικές λειτουργίες που κάθε μέρα θα φθίνουν. Κι εσύ, είπαμε, άνθρωπος είσαι και επηρεάζεσαι. Χάνεις τα κλειδιά σου και σκέφτεσαι φταίει η εμμηνόπαυση. Έχεις νεύρα, πονούν τα γόνατα, βαριέσαι το σεξ με τον καλό σου, θέλεις ώρες ώρες να σε αφήσουν στην ησυχία σου; Ε, ναι, σου λέει το μάρκετινγκ, η εμμηνόπαυση φταίει, αλλά μην ανησυχείς, έχουμε το κατάλληλο προϊόν, θα το ρυθμίσουμε. Και ας υποθέσουμε ότι πραγματικά έτσι είναι. Είδες ποτέ κανέναν έφηβο να προσπαθεί να «ρυθμίσει» τις ορμόνες του; Εκτός ελέγχου είναι κι εκείνου και οι γύρω του το ξέρουν καλά, το βιώνουν κάθε μέρα. Αλλά κάνουν υπομονή. Δεν του προτείνουν ένα συμπλήρωμα για να καλμάρει –σιγά μην τολμήσουν. Το γυναικείο σώμα, ωστόσο, έχουμε αιώνες τώρα μια τάση να θέλουμε να το «διορθώσουμε», να το μαξέψουμε. Και να το κατηγορούμε για όσα μας συμβαίνουν. Μέχρι τον δέκατο ένατο αιώνα, όταν μία γυναίκα συμπεριφερόταν ανάρμοστα, πίστευαν ότι φταίει η μήτρα της που μετακινείται μέσα στο σώμα –η λεγόμενη υστερία. Χρειάστηκε ο Φρόιντ για να διορθώσει κάπως αυτή την αντίληψη. Αλλά και σήμερα;  Όταν μια γυναίκα στραβώνει και δεν αρέσει η συμπεριφορά της, τι ακούει; Ότι φταίει που έχει περίοδο. Ή ωορρηξία. Ή κλιμακτήριο. Ή εμμηνόπαυση. Ή περιμένει κάτι από όλα αυτά. Λες και η βιολογία μας είναι εξ ορισμού πρόβλημα.

Δεν συγκρίνω την αντιμετώπιση της λεγόμενης υστερίας με αυτή της εμμηνόπαυσης. Διαφορετικά πράγματα. Λέω, ωστόσο, ότι τα όρια του τι σημαίνει να είσαι «φυσιολογική» γυναίκα παραμένουν στενά. Και η γυναικεία βιολογία, η γυναικεία κατάσταση, εξακολουθεί συχνά να αντιμετωπίζεται σαν κάτι που μπορεί –ή, ακόμη χειρότερα χρειάζεται-  να «διορθωθεί». Αρκεί να δει την ορολογία της εμμηνόπαυσης –«ορμονική ανεπάρκεια», «ορμονική ανισορροπία», «αποκατάσταση», «συμπτώματα», «θεραπεία». Τι θα σήμαινε αν δεν την περιγράφαμε ως κάτι που πρέπει να θεραπεύσουμε αλλά να κατανοήσουμε και να υποστηρίξουμε; Για την ώρα πάντως, το μήνυμα που περνάει είναι ότι πρέπει να τα διορθώσεις όλα –τα μαλλιά, τον ύπνο, τις ορμόνες, την σεξουαλικότητα, την επιδερμίδα, το σώμα, τη διάθεση. Πλήρωσε εσύ, σου λένε, κι εμείς θα σε φέρουμε εκεί που πρέπει, θα σε κάνουμε όπως ήσουν πριν. Γιατί, βέβαια, το μάρκετινγκ της εμμηνόπαυσης πάει χέρι χέρι με το κηνύγι της νεότητας –πάρε το σωστό χάπι, τζελ,επίθεμα, δεν ξέρω τι και θα μείνεις ελκυστική, κεφάτη, ακμαία και παραγωγική. Θα κρατηθείς έστω για λίγο ακόμη από τα ρέλια της ζωής. Την ίδια στιγμή, κάποιες γυναίκες την εμμηνόπαυση την περνούν πραγματικά δύσκολα. Και αυτό που πραγματικά χρειάζονται είναι ενημέρωση και ιατρική υποστήριξη, όχι τσάγια και ελιξίρια κολλαγόνου.

Ας είμαστε ωστόσο θετικοί και αισιόδοξοι. Το πρώτο βήμα έχει γίνει. Μιλάμε για το θέμα, δεν το κρύβουμε κάτω από το χαλί. Οι γυναίκες δηλώνουν παρούσες με ή χωρίς ωορρηξία. Το ότι κάποιοι προσπαθούν να πλουτίσουν από αυτό είναι αναμενόμενο αλλά γίνεται και ενοχλητικό. Προσωπικά, με εκνευρίζει, το σκέφτομαι ώρες ώρες και φουντώνω –και όχι, δεν είναι εξάψεις.