Ψάχνοντας την αγάπη στην οθόνη
Γιατί οι εφαρμογές γνωριμιών δεν μας φέρνουν πάντα πιο κοντά — και τι συμβαίνει όταν η προσδοκία συναντά την πραγματικότητα
Στοιχεία δείχνουν ότι οι σύγχρονες πλατφόρμες γνωριμιών, που δημιουργήθηκαν για να βοηθήσουν τους ανθρώπους να βρουν τον «αληθινό έρωτα», ενδέχεται να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για το ψυχολογικό κόστος του… ψηφιακού ρομαντισμού.
Καθώς πλησιάζει η 14η Φεβρουαρίου, οι ειδικοί προειδοποιούν: η κοινωνική πίεση για εύρεση συντρόφου κορυφώνεται, ενισχύοντας το άγχος και τη μελαγχολία, ιδίως σε όσους αναζητούν σχέση μέσα από εφαρμογές γνωριμιών. Έρευνα του Πανεπιστημίου Flinders διαπίστωσε ότι οι χρήστες εφαρμογών γνωριμιών εμφανίζουν συχνότερα αυξημένο άγχος και συμπτώματα κατάθλιψης, καθώς και χαμηλότερα επίπεδα ευεξίας, σε σύγκριση με όσους δεν τις χρησιμοποιούν.
Η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, με τις εξιδανικευμένες εικόνες αγάπης σε κάδρα σε σχήμα καρδιάς, σε συνδυασμό και με τις υψηλές προσδοκίες, τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες και τους ανεκπλήρωτους έρωτες που ήδη έχουν αφήσει σημάδι, βάζει, σαν να λέμε, τη μοναξιά κάτω από έναν τεράστιο «μεγεθυντικό φακό».
Το ίδιο κάνουν και συγκεκριμένες εμπειρίες που χαρακτηρίζουν τις online γνωριμίες, όπως το «ghosting» –η ξαφνική διακοπή κάθε επικοινωνίας χωρίς εξήγηση. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με κατακόρυφη πτώση της αυτοεκτίμησης και αυξημένα καταθλιπτικά συμπτώματα.
Συνολικά, η αρνητική ανατροφοδότηση που λαμβάνουν οι χρήστες στις πλατφόρμες φαίνεται να έχει μετρήσιμο αντίκτυπο στην ψυχική τους κατάσταση. Παράλληλα, καταγράφεται και ένα μοτίβο «συναισθηματικής εξάντλησης» και μειωμένης ικανοποίησης στους «αμετανόητους» χρήστες, ένα είδος burnout από τις εφαρμογές γνωριμιών.
Τα ραντεβού-ρουτίνα, οι ψευδείς πληροφορίες και οι συναντήσεις που δεν αφήνονται στην τύχη
«Η συχνή εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων και συναισθηματικής εξουθένωσης λόγω των διαδικτυακών γνωριμιών είναι σαφής ένδειξη ότι χρειάζεται πρώτα να ενισχύσουμε τη σχέση με τον εαυτό μας», τονίζει η Δρ. Χάννα Νάρνεϊ, κλινική ψυχίατρος και ιατρική διευθύντρια της Flow Neuroscience, εταιρείας που αναπτύσσει εργαλεία εγκεφαλικής διέγερσης για τη θεραπεία της κατάθλιψης. Όπως επισημαίνει, η περίοδος του Αγίου Βαλεντίνου συχνά μας οδηγεί να αναζητούμε απεγνωσμένα επιβεβαίωση μέσα από μια σχέση. Ασκούμε επιπλέον πίεση στον εαυτό μας για να βρούμε σύνδεση. Κι έτσι, διατρέχουμε τον κίνδυνο να παραμείνουμε σε σχέσεις που δεν μας καλύπτουν, μόνο και μόνο για να αισθανθούμε ότι …αξίζουμε.
Στις νεαρές ηλικίες, η κοινωνική απαίτηση να μη μένει κανείς μόνος γίνεται ολοένα εντονότερη. Οι εφαρμογές γνωριμιών έχουν μετατραπεί σε βασικό εργαλείο εκπλήρωσης αυτής της πεποίθησης. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal (BMJ) έδειξε ότι οι χρήστες στρέφονται σε αυτές τόσο για την αναζήτηση μακροχρόνιου συντρόφου όσο και για περιστασιακές ή σεξουαλικές σχέσεις.
Το κοινωνικό αυτό περιβάλλον ευνοεί και την εμφάνιση των λεγόμενων «situationships», δηλαδή ασαφών, μη δεσμευτικών σχέσεων, όπου τα εμπλεκόμενα άτομα συνεχίζουν να εξερευνούν άλλες επιλογές αντί να καταλήγουν σε μία σταθερή σύνδεση. Η μελέτη του BMJ εντόπισε επίσης ενδείξεις σχεδόν εμμονικής χρήσης των εφαρμογών, η οποία φαίνεται να τροφοδοτείται από κοινωνικές προσδοκίες. Το 75% των χρηστών ανέφερε ότι έχει διαγράψει και επανεγκαταστήσει επανειλημμένα εφαρμογές γνωριμιών, ενώ η πιο προβληματική χρήση συνδέθηκε με εντονότερα καταθλιπτικά συμπτώματα και αυξημένη παρορμητικότητα. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν επιπλέον ανησυχίες για την ψυχική υγεία, ιδίως όταν η ενασχόληση με τις εφαρμογές γίνεται υπερβολική και καθοδηγείται από κοινωνική πίεση.
«Η εμμονική χρήση δεν αφορά μόνο το πόσο συχνά κάνει κάποιος swipe. Εκδηλώνεται ως μια παρεμβατική, αγχωτική και επαναλαμβανόμενη ενασχόληση που οδηγεί σε απώλεια ελέγχου της συμπεριφοράς μας», εξηγεί η Δρ Νάρνεϊ. «Το να διαγράφει και να επανεγκαθιστά κανείς συνεχώς τις εφαρμογές, να ελέγχει το κινητό του καταναγκαστικά και να αισθάνεται ολοένα και πιο αγχωμένος, πεσμένος ή παρορμητικός όσο περισσότερο τις χρησιμοποιεί, είναι σαφή σημάδια. Όταν οι άνθρωποι νιώθουν πίεση να μην είναι μόνοι, οι εφαρμογές παύουν να λειτουργούν απλώς ως εργαλείο γνωριμίας και αρχίζουν να μετατρέπονται σε συναισθηματικό δεκανίκι. Εκεί είναι που η ψυχική υγεία μπορεί να αρχίσει να επιβαρύνεται».
Ένας ρεαλιστικός οδηγός για πρωτάρηδες
Οι προσδοκίες γύρω από την αγάπη μπορούν να εντείνουν το άγχος, τη μοναξιά και την απογοήτευση, ιδιαίτερα κατά την περίοδο του Αγίου Βαλεντίνου. Έρευνες δείχνουν ότι ο κίνδυνος αυτοκτονίας αυξάνεται αισθητά τις ημέρες γύρω από τη γιορτή σε σύγκριση με άλλες περιόδους του χρόνου, με τις γυναίκες να εμφανίζονται πιο «εκτεθειμένες» σε αυτόν. Πιο συγκεκριμένα, οι ανύπαντρες γυναίκες φαίνεται να διατρέχουν έως και 74% υψηλότερο κίνδυνο λίγο πριν από την ημέρα αυτή, ενώ οι παντρεμένες γυναίκες εμφανίζουν 60% έως 86% υψηλότερο κίνδυνο γύρω από την ίδια περίοδο. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτά τα μοτίβα αντικατοπτρίζουν ανεκπλήρωτες ρομαντικές προσδοκίες και την ψυχική πίεση που προκαλείται από τα κοινωνικά αφηγήματα για την αγάπη και τη συντροφικότητα, καθιστώντας την αναζήτηση σχέσης στις ψηφιακές εφαρμογές ακόμα πιο απαιτητική και ψυχολογικά φορτισμένη.
Σε μια εποχή όπου η αγάπη φαίνεται πιο «προσβάσιμη» από ποτέ, το ερώτημα παραμένει: μήπως η συνεχής αναζήτησή της μέσα από μια οθόνη μας απομακρύνει τελικά από τον ίδιο μας τον εαυτό;
Η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου θα έπρεπε να επαναπροσδιοριστεί ως υπενθύμιση ότι η αγάπη δεν προέρχεται μόνο από έναν σύντροφο ή από ένα ταίρι σε μια εφαρμογή, αλλά μπορεί να πάρει τη μορφή της αγάπης «για τον εαυτό σου» και της φροντίδας της ψυχικής σου υγείας. Αυτό σημαίνει να ασκείς αυτοσυμπόνια, να παραμένεις συνδεδεμένος με τους ανθρώπους στην πραγματική ζωή και να θυμάσαι ότι η αξία σου δεν μετριέται με τα metrics μιας εφαρμογής γνωριμιών. Η επένδυση σε φιλίες, στην κοινότητα και στις καθημερινές στιγμές, προσφέρει πολύ μεγαλύτερη προστασία για την ψυχική σου ευεξία από την ψηφιακή επιβεβαίωση.
Όταν οι προσδοκίες σου είναι σαφείς και ξεκάθαρες σε διάφορους τομείς της ζωής, μειώνεται η αβεβαιότητα και η συναισθηματική δυσφορία. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι σταθερές και υποστηρικτικές σχέσεις, είτε ρομαντικές είτε φιλικές, συνδέονται άρρηκτα με καλύτερη ψυχική υγεία και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Πηγή: Flow Neuroscience
Τα πιο διαβασμένα άρθρα του Look μια φορά την εβδομάδα στο mail σου! Εγγράψου εδώ >>>
Τώρα μου στέλνει συνεχώς μηνύματα, 10 σίγουρα την ημέρα!
