Ψυχολογία: Οι 10 πιο ισχυρές ενδείξεις ότι υπάρχει δέσμευση σε μια σχέση

Η δέσμευση στις σχέσεις συχνά παρουσιάζεται ως μια σειρά από μεγάλες δηλώσεις αγάπης, επετείους ή δημόσιες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι ψυχολόγοι όμως που μελετούν τις μακροχρόνιες σχέσεις εστιάζουν περισσότερο σε κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: στις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που δείχνουν πόσο επενδύει κάποιος στη σχέση του και πόσο σοβαρά την προστατεύει.

Σε μια υγιή σχέση, η δέσμευση μπορεί να παρατηρηθεί μέσα από καθημερινά μοτίβα συμπεριφοράς. Φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο ένας σύντροφος προσπαθεί να αποκαταστήσει την επαφή μετά από έναν καβγά, στον τρόπο που μιλά για το μέλλον, στο αν θυμάται τις λεπτομέρειες που έχουν σημασία για τον άλλον και, κυρίως, στο πώς δείχνει ενδιαφέρον όταν η ζωή γίνεται δύσκολη ή απαιτητική.

Σε μελέτη του 2002, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Social and Personal Relationships, οι ερευνητές Ντάνιελ Τζ. Γουάιγκελ και Ντέμπορα Σ. Μπάλαρντ-Ράις εξέτασαν ακριβώς αυτό το ερώτημα: ποιες συμπεριφορές δείχνουν πραγματικά δέσμευση στις ερωτικές σχέσεις;

Οι 10 ενδείξεις δέσμευσης

Στη μελέτη, με τίτλο «Investigating the Behavioral Indicators of Relational Commitment», οι ερευνητές ζήτησαν από 248 συμμετέχοντες να περιγράψουν τι κάνουν ή τι λένε για να δείξουν τη δέσμευσή τους στον σύντροφό τους. Από τις απαντήσεις προέκυψαν 928 διαφορετικές συμπεριφορές που συνδέονταν με τη δέσμευση.

Τελικά, οι ερευνητές εντόπισαν 10 βασικές κατηγορίες συμπεριφορών:

Έκφραση τρυφερότητας
Η τρυφερότητα προσφέρει συναισθηματική ασφάλεια. Μπορεί να είναι ένα άγγιγμα, μια ζεστή κουβέντα ή μια μικρή καθημερινή πράξη φροντίδας. Σε μια μακροχρόνια σχέση μπορεί να είναι ακόμη και ένα απλό άγγιγμα στην πλάτη καθώς ο ένας περνά δίπλα από τον άλλον στην κουζίνα. Παρότι μοιάζει ασήμαντο, μεταφέρει ένα σημαντικό μήνυμα αγάπης.

Παροχή στήριξης
Οι σύντροφοι που είναι πραγματικά δεσμευμένοι ο ένας απέναντι στον άλλον λειτουργούν ως σύστημα υποστήριξης. Προσφέρουν ενθάρρυνση, πρακτική βοήθεια και παρηγοριά σε περιόδους άγχους ή δυσκολιών.

Ειλικρίνεια και συνέπεια
Η ακεραιότητα δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Ειλικρίνεια, αξιοπιστία, πίστη και τήρηση των υποσχέσεων είναι στοιχεία που χτίζουν εμπιστοσύνη με τον χρόνο. Όταν τα λόγια και οι πράξεις συμβαδίζουν, ο σύντροφος δεν χρειάζεται να αναρωτιέται διαρκώς τι πραγματικά εννοεί ο άλλος.

Κοινός χρόνος και συντροφικότητα
Η δέσμευση ενισχύεται μέσα από κοινές εμπειρίες. Δεν χρειάζονται απαραίτητα ακριβά ταξίδια ή εντυπωσιακές εξόδους. Ακόμη και μια εβδομαδιαία επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ μπορεί να εξελιχθεί σε μια μικρή συνήθεια με ιδιαίτερη συναισθηματική αξία.

Προσπάθεια για επικοινωνία
Η υγιής δέσμευση απαιτεί ενεργή επικοινωνία, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν εντάσεις ή παρεξηγήσεις. Δεν σημαίνει ότι το ζευγάρι πρέπει να συζητά διαρκώς σε βάθος, αλλά ότι υπάρχει διάθεση να παραμένει συνδεδεμένο και συναισθηματικά διαθέσιμο.

Σεβασμός
Ο σεβασμός καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το συναισθηματικό κλίμα μιας σχέσης. Εκφράζεται μέσα από την κατανόηση, την υπομονή, την προσοχή και την αναγνώριση των συναισθημάτων του άλλου. Ιδιαίτερα στις διαφωνίες, ένας δεσμευμένος σύντροφος αποφεύγει την περιφρόνηση και τη σκληρότητα.

Κοινή εικόνα για το μέλλον
Μία από τις σαφέστερες ενδείξεις δέσμευσης είναι ο τρόπος με τον οποίο κάποιος σκέφτεται το μέλλον. Η σχέση ενσωματώνεται στα προσωπικά σχέδια: διακοπές, οικονομικοί στόχοι, επαγγελματικές αποφάσεις, κατοικία ή οικογένεια. Το «εγώ» δίνει συχνά τη θέση του στο «εμείς», καθώς ο σύντροφος αποτελεί σταθερό μέρος του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Δημιουργία θετικού κλίματος
Το χιούμορ, η ζεστασιά, το παιχνίδι, η ενθάρρυνση και οι κοινές στιγμές χαράς βοηθούν μια σχέση να αντέχει στις πιέσεις. Το γέλιο και ένα εσωτερικό αστείο μετά από μια δύσκολη εβδομάδα μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας τρόπος συναισθηματικής αποκατάστασης.

Αντιμετώπιση των προβλημάτων ως ομάδα
Οι συγκρούσεις από μόνες τους δεν λένε πολλά για την ποιότητα μιας σχέσης, καθώς σχεδόν κάθε στενός δεσμός περνά περιόδους τριβής. Η δέσμευση φαίνεται στον τρόπο επίλυσης των προβλημάτων. Το ζητούμενο δεν είναι «εσύ εναντίον μου», αλλά «εμείς απέναντι στο πρόβλημα».

Άμεση έκφραση της δέσμευσης
Μερικές φορές η δέσμευση εκφράζεται με απλές, ξεκάθαρες κουβέντες. Η λεκτική επιβεβαίωση και η υπενθύμιση ότι η σχέση έχει σημασία μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά το αίσθημα ασφάλειας. Φράσεις όπως «είμαι εδώ για να το περάσουμε μαζί», «θα το βρούμε» ή «είσαι πολύ σημαντικός για μένα» έχουν μεγαλύτερη αξία απ' όση συχνά τους αποδίδουμε.

Η συνέπεια μετρά περισσότερο από τις μεγάλες χειρονομίες

Ένας από τους καλύτερους τρόπους για να αξιολογήσει κανείς τη δέσμευση είναι να παρατηρήσει τη συμπεριφορά του συντρόφου του στις συνηθισμένες στιγμές. Τα εντυπωσιακά δώρα ή ένα πολυτελές ταξίδι μπορεί να είναι συναισθηματικά ισχυρά, όμως η επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά αποκαλύπτει περισσότερα για τη σταθερότητα μιας σχέσης.

Κάποιος μπορεί εύκολα να οργανώσει ένα εντυπωσιακό ταξίδι για μια επέτειο, αλλά να είναι συναισθηματικά απών όταν προκύπτουν καθημερινές δυσκολίες. Αντίθετα, ένας σύντροφος μπορεί να κάνει λιγότερο θεαματικές ρομαντικές κινήσεις, αλλά να επικοινωνεί σταθερά, να τηρεί τις υποσχέσεις του, να θυμάται σημαντικές λεπτομέρειες και να αντιμετωπίζει τις διαφωνίες με φροντίδα. Η δεύτερη συμπεριφορά αποτελεί πολύ ισχυρότερη ένδειξη ουσιαστικής δέσμευσης.

Η πραγματική δοκιμασία έρχεται στις δύσκολες στιγμές

Ο χρόνος έχει εξίσου μεγάλη σημασία με τη συνέπεια. Η δέσμευση γίνεται περισσότερο ορατή σε περιόδους πίεσης, αβεβαιότητας και δυσκολιών. Είναι εύκολο να δείχνει κάποιος αφοσιωμένος όταν όλα πηγαίνουν καλά. Το ίδιο δεν ισχύει απαραίτητα σε περιόδους ασθένειας, επαγγελματικών προβλημάτων, οικογενειακών εντάσεων, οικονομικής πίεσης ή συναισθηματικής απόστασης.

Για παράδειγμα, αν ένας σύντροφος περνά μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο στη δουλειά και επιστρέφει εξαντλημένος και απομονωμένος, ο άλλος μπορεί να επιλέξει να μην το εκλάβει ως προσωπική απόρριψη. Αντίθετα, μπορεί να αναλάβει περισσότερες υποχρεώσεις στο σπίτι, να ακούσει τις δυσκολίες του και να δημιουργήσει ευκαιρίες για ξεκούραση και κοινό χρόνο. Τέτοιες πράξεις αποτελούν συχνά πιο ξεκάθαρη ένδειξη δέσμευσης από μια απλή διαβεβαίωση αγάπης.

Ίσως, ωστόσο, η ισχυρότερη ένδειξη να είναι ο τρόπος με τον οποίο κάποιος αντιλαμβάνεται το μέλλον. Οι άνθρωποι που είναι πραγματικά δεσμευμένοι εντάσσουν τον σύντροφό τους στις αποφάσεις και στον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν τη ζωή τους. Αυτό φαίνεται σε συζητήσεις για τις επόμενες διακοπές, τον οικονομικό σχεδιασμό, το σπίτι ή μελλοντικές εμπειρίες.

Φυσικά, καμία σχέση δεν είναι τέλεια. Υπάρχουν περίοδοι όπου η επικοινωνία μειώνεται, το άγχος αυξάνεται ή η σωματική τρυφερότητα περνά σε δεύτερη μοίρα. Γι' αυτό και το πιο αξιόπιστο σημάδι δέσμευσης δεν είναι η τελειότητα, αλλά η διάθεση για αποκατάσταση, η συνέπεια και η σταθερή επένδυση στη σχέση με την πάροδο του χρόνου.

(Με πληροφορίες Psychology Today)